ประเพณีแข่งเรือยาว ศึก 5 สนามชิงชัยจ้าวแห่งแม่น้ำโขง

  16 ตุลาคม 2559 14:44    ที่เที่ยว    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1070  

แข่งเรือยาว

ประเพณีแข่งเรือยาว

 

ประเพณีการแข่งขันเรือยาว ในแต่ละภาคของประเทศไทย เป็นสิ่งสะท้อนความสำเร็จของการสืบสานประเพณีได้เป็นอย่างดี จังหวัดที่เรียกได้ว่ามีชื่อเสียงด้านการสืบสานประเพณีแข่งขันเรือยาว อาทิ จังหวัดราชบุรี สมุทรสาคร สุพรรณบุรี สมุทรปราการ สมุทรสงคราม กาญจนบุรี จันทบุรี ประจวบคีรีขันธ์ อ่างทอง นครสวรรค์ กรุงเทพฯ จะสังเกตุเห็นว่า…จังหวัดบึงกาฬเราไม่ติดโผล๋ ประเพณีการแข่งขันเรือยาว ผมเข้าใจถูกไหม? นี่

 

ความเป็นมา

 

ประเพณีแข่งขันเรือยาว ที่พอจะสืบค้นได้เล่าถึงระยะเวลาของการเล่นแข่งเรือนั้น มีมานานโข ตั้งแต่สมัยอยุธยาเลยทีเดียว โดยแรกเริ่มเดิมทีนั้น ในสมัยก่อนด้านการค้าขาย การดิ้นรนทางด้านธุรกิจไม่บ้าคลั่งเหมือนปัจจุบัน ทำให้ผู้คนมีเวลาที่จะคิดสร้างสรรค์จรรโลงสังคม ด้วยปัจจัยเกื้อหนุน 3 ปัจจัย ได้แก่ ในอดีตการเดินทางจะนิยมทางเรือ หรือทางน้ำ เป็นหลัก ฤดูน้ำหลาก และในฮ้วงของการทำบุญเดือน 11 การทอดกฐิน ทอดผ้าป่า (ผมกำลังหลับตานึกภาพตลาดน้ำอัมพวา) แค่คิดก็สนุกแล้ว

 

วัตถุประสงค์

 

ประเพณีแข่งขันเรือยาว ในอดีตนั้น มีวัตถุประสงค์เพียง 3 ประการเท่านั้น ได้แก่ การบรวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่นับถือ การสร้างความสามัคคีของคนในชุมชน และอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมประเพณีให้คงอยู่สืบไป (แม้ว่าเราจะสามารถสืบทอดประเพณีดังกล่าวมาจนถึงปัจจุบัน…ในความคิดส่วนตัวผมแล้ว หากการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีอันล้ำค่านี้ สะท้อนภาพในเชิงพาณิชย์มากไป มนต์เสน่ห์ของ ประเพณีแข่งขันเรือยาว..ก็จะค่อยๆ ลดระดับความสำคัญลงในเชิงคุณค่า

 

ประเพณีแข่งเรือยาว บึงกาฬ

 

ประเพณีแข่งเรือยาว ในจังหวัดบึงกาฬ เราทราบกันดีว่าปฏิทินเรียงตามลำดับ แข่งเรือบึงสวรรค์ แข่งเรือหอคำ แข่งเรือบึงกาฬ แข่งเรือบุ่งคล้า และแข่งเรือปากคาด แต่ผมจะขอเล่าใน 4 ประเด็น ได้แก่ ด้านการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ด้านการเชื่อมสัมพันธไมตรีไทย-ลาว ด้านการกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยการท่องเที่ยว และความเป็นเอกลักษณ์

 

ก่อนที่จะเข้าสู่ประเด็นในข้างต้น ขอพักนั่งจินตนาการภาพบรรยากาศงานแข่งเรือ สักครู่…แสงแดดอุ่นๆ ยามเช้า สายน้ำโขงส่องแสงประกาย ผู้คนจากทั่วสารทิศเข้ามาจับจองบริเวณร่มไม้ ชายคา ตลอดริมฝั่งโขง คนขายปลาหมึกแห้ง ถั่ว เมล็ดทานตะวัน เม็ดแตงโม มะม่วง ปลาเส้น เยอะเป็นปรากฎการณ์ เด็กตัวเล็กๆ ข้อมือผูกลูกโป่งสวรรค์ แสงสีเสียงชิงช้า ม้าหมุน ปืนเด็กเล่น ปาเป้า ยิ่งเป้า รถบั้ม ไปจนถึงนักพากษ์เรือสีสันของงานที่สลับสับเปลี่ยนการกั้นหายใจพากษ์เรืออย่างสูสีดู๋ดี๋ แม้ว่าเรือจะชนะขาดรอย ที่ขาดไม่ได้เลยคือสื่อมวลชนซึ่งไม่รู้จะเยอะไปไหน ได้แก่ โทรทัศน์ วิทยุ เว็บไซต์ ชมรมถ่ายภาพ ที่กำลังอลหม่านจับจองมุมกล้องกันอย่างไม่มีใครยอมใคร…

 

เอาล่ะครับ…ขอเข้าสู่เรื่องราวเป็นการเป็นงาน ทั้ง 4 ประเด็น

 

1. ด้านการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม : ประเพณีการแข่งขันเรือยาว ในจังหวัดบึงกาฬในปัจจุบัน หากเราย้อนกลับไปมองวัตถุประสงค์ในอดีตแล้วเราจะพบว่า สิ่งที่ยังคงอยู่ชัดเจนคือ การพนัน แต่สิ่งที่เลือนลางลงไปทุกวันคือ การทำบุญ และความสามัคคี

 

2. ด้านการเชื่อมสัมพันธไมตรีไทย-ลาว : การนำประเพณีที่ทั้ง 2 ฝั่งทำเหมือนกัน ไทยเป็นทีมเย้า ลาวเป็นทีมเยือน สลับสับเปลี่ยนกันทั้ง 2 ประเทศ ถือเป็นสิ่งที่งดงามมากๆ แต่สิ่งที่ผมอยากจะเห็นก็คือ ถ้ามีการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมด้านการแข่งขันเรือยาวระหว่าง 2 ประเทศ ให้เป็นส่วนผสมที่ลงตัวมีกลิ่นไอของฝั่ง สปป.ลาวนิดๆ ของไทยหน่อยๆ คงน่าสนใจไม่น้อย…

 

3. ด้านการกระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยว : ปัจจุบันผู้คนส่วนใหญ่ ร้อยละ 70 จะใช้เวลาในการเดินชมสินค้าที่ประกาศว่าราคาถูก ในร่มผ้าใบ เต้นท์ ชายคา เป็นส่วนใหญ่ ด้วยอากาศที่ร้อนแบบไม่เกรงใจใคร จังหวัดบึงกาฬถือได้ว่าประสบความสำเร็จในการขยายอาณาเขตร้านค้า ร้านขาย แม้นว่าอัตราค่าเช่าจะสูงขึ้นเรื่อยๆ แต่พ่อค้าแม่ค้าก็ไม่ยอมแพ้ (อันนี้ผมก็ฟังผู้ประกอบการเล่ามาอีกที) แต่ถ้าหากเปรียบเทียบกับในอดีตแล้ว…ในอดีตน่าเดินชม เดินซื้อสินค้ามากกว่า ลองนึกเล่นๆ นะครับว่า…ถ้าค่าเช่าราคาถูก ประเภทสินค้าก็จะมีให้เลือกมาก ผู้ประกอบการก็จะหลั่งไหลเข้ามาจับของอย่างเนืองแน่น ที่สำคัญ…ราคาถูกแบบไม่ต้องประกาศ…

 

4. ด้านความเป็นเอกลักษณ์ : อย่างที่ได้กล่าวในข้างต้นว่า…ที่ไหนๆ ก็มีการแข่งเรือ ทั้ง 5 สนามในจังหวัดบึงกาฬ ได้แก่ แข่งเรือบึงสวรรค์ แข่งเรือหอคำ แข่งเรือบึงกาฬ แข่งเรือบุ่งคล้า และแข่งเรือปากคาด ใกล้ที่ไหนก็ไปที่นั่น แต่ว่าพ่อค้าเวียนไปทุกที ก็ว่ากันไป…ในช่วงเวลากว่า 30 ปี ผมคิดว่าสนามที่มีทัศนียภาพสวยงามที่สุด คือ สนามแข่งขันบุ่งคล้า แต่ความเป็นเอกลักษณ์ที่นักท่องเที่ยว ฤ คนในจังหวัดคาดหวังยังไม่ชัดเจน อย่างน้อยก็ดีขึ้นมาหน่อย…ในปี 2557 เริ่มมีการแสดงทางน้ำให้ชม ก็ทำให้เรากั้นหายใจ อ้าปากค้างได้สักพักใหญ่ๆ เราชาวจังหวัดบึงกาฬทุกท่าน…คงจะต้องมาร่วมด้วยช่วยกันค้นหาความเป็นเอกลักษณ์ที่ชัดเจนแล้วละ…(นอกจากการเพิ่มเงินรางวัล)

 

สรุปทิ้งท้าย : ประเพณีการแข่งขันเรือยาว ที่ผมเล่ามาทั้งหมด อาจจะมีคำพูดที่ตรงจริงๆ ไม่ได้มีเจตนาที่จะกล่าวกระทบใคร หากแต่เป็นข้อคิดเห็นของคนบึงกาฬคนหนึ่งที่อยากจะเห็น ความงดงามในเชิงศิลปวัฒนธรรม และความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ ผสมผสานกันอย่างลงตัว…เท่านั้น

 

ปล. ไม่ได้ไปเที่ยวงาน ประเพณีแข่งเรือยาว ปี 2557 ก็เลยเพ้อไปเรื่อย…5555

บทความ
หินสามวาฬ ภูสิงห์ กับ การเตรียมพร้อมเดินทางสู่ เมื่อต้น พ.ศ. 2559
หินสามวาฬ ภูสิงห์ กับ การเตรียมพร้อมเดินทางสู่ เมื่อต้น พ.ศ. 2559

    ในโพสก่อน…ผมได้มโนภาพเกี่ยวกับการเดินทางสู่แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศแห่งใหม่ของจังหวัดบึงกาฬ ที่พึ่งเปิดตัวได้ไม่นานนัก แต่สามารถทำให้ผู้คนกล่าวขาน และแชร์ภาพกันอย่างต่อเนื่อง จนผมเองก็อดใจไม่ไหว ต้องเดินทางไปให้ได้สักวัน สิ่งที่น่าติดตามยิ่งไปกว่านั้น คือ แหล่งท่องเที่ยวแห่งนี้มีความเป็นไปได้สูงมากๆ ที่จะกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ที่ต้องมาให้ถึง ถ้าหากท่านเดินทางมาเที่ยวจังหวัดบึงกาฬ  วันนี้ผมมีเรื่องราวน่าสนใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเตรียมตัวที่ดี จะช่วยให้ท่านสนุกสนาน และมีความสุขกับการมาเยือนมากยิ่งขึ้นครับ   ในวันที่ 17 มกราคม 2559 เปิดศักราชใ ...

ผีตาโขน เรียนรู้วิธีการทำหน้ากากง่ายๆ พิพิธภัณฑ์ (วัดโพนชัย)
ผีตาโขน เรียนรู้วิธีการทำหน้ากากง่ายๆ พิพิธภัณฑ์ (วัดโพนชัย)

ผีตาโขน   “จมูกงวงช้าง ลวดลาย หลากสีสัน ตระการตา…อันเกิดจากการละเล่น ผีตาโขน ของชาวบ้านที่ร่วมสืบทอดต่อกันมาตั้งแต่โบราณกาล และปัจจุบันยังคงเหนียวแน่นเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน อีกทั้งช่วยสร้างสีสันให้กับงานบุญหลวง ซึ่งเป็นงานบุญใหญ่ของชาวอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย”   ก่อนที่จะเขียนโพสนี้…ผมลองๆ ค้นหา “ผีตาโขน 2558” เพราะอยากจะทราบว่างานประเพณีดังกล่าวปีนี้จะจัดขึ้นในช่วงไหน?   เผื่อจะได้วางแผนการเดินทางย้อนรอยประเพณีอันลือเลื่องของชาวอำเภอด่านซ้ายสักหน่อย…แต่สิ่งที่ได้ร ...

ริมโขง ปากคาด กับประเด็นคุณครูให้เด็กๆ เขียนเรื่องราวประทับใจ
ริมโขง ปากคาด กับประเด็นคุณครูให้เด็กๆ เขียนเรื่องราวประทับใจ

  ริมโขง ปากคาด   เย็นวันหนึ่ง ณ ริมโขง อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ ระหว่างที่ผมนั่งอินบรรยากาศช่วงเวลาก่อนที่ตะวันจะลับขอบฟ้า ได้ยินเด็กๆ ประมาณชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 พูดคุยกันด้วยคำพูดค่อนข้างเครียดเกี่ยวกับโจทย์การบ้านที่คุณครูที่โรงเรียนให้ทำส่งในวันพรุ่งนี้…เท่าที่ผมพอจับประเด็นได้ความว่า คุณครูให้เด็กๆ เขียนเรื่องราวประทับใจเกี่ยวกับ ริมโขง ปากคาดอะไรทำนองนี้   ผมก็เลยถือโอกาสใช้โจทย์เดียวกันกับเด็กๆ ซะเลย   อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ ถือได้ว่าเป็นอำเภอที่มีความเจริญเติบโตทางด้านก ...

เมล่อน อุดรธานี แวะชิม…ไอศกรีมเมล่อน ณ อุดรฟลาวเวอร์ เมล่อนฟาร์ม
เมล่อน อุดรธานี แวะชิม…ไอศกรีมเมล่อน ณ อุดรฟลาวเวอร์ เมล่อนฟาร์ม

อุดรฟลาวเวอร์ เมล่อนฟาร์ม   “ขณะที่เนื้อเมล่อนสดๆ กำลังสัมผัสปลายลิ้ม ปากพรางอยากจะเอ่ยคำชมเจ้าของฟาร์มว่า…อร่อย กรอบ หอม หวาน เย็นชื่นใจ แต่กลับทำไม่ได้ เพราะอัดเมล่อนเข้าไปคำบักใหญ่”   เมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 2537 ผมอายุได้ 10 ขวบ (ไม่อยากจะเล่าเรื่องเก่าความหลังเลย…) แต่มันจำเป็นจริงๆ ตอนนั้นผมยังไม่รู้จัก เมล่อน ผมจำได้แค่ว่าเคยถามพ่อกับแม่ว่า…ทำไมเราต้องทำนา และปลูกมันสำปะหลัง การทำนาในตอนนั้นก็พอจะนึกออกว่า…จำเป็นจริงๆ ถ้าเราไม่มีข้าวกินผมก็คงไม่ได้มานั่งเขียนเรื่องราวให้ท่านได้อ่า ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน