การดูแลผู้สูงอายุ หลัก 5 อ. สุขภาพผู้สูงอายุ อ.ไพจิตร วรรณจักร์

  16 ตุลาคม 2559 15:13    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1659  

ดูแลผู้สูงอายุ

 

ในอีก 10 ปีข้างหน้า ประเทศไทยเราจะกลายเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ภาครัฐต่างเตรียมพร้อมรับมือในทุกๆ สถานการณ์ โดยเฉพาะภาคธุรกิจที่กำลังจดจ่ออยู่กับการตีโจทย์เกี่ยวกับ การดูแลผู้สูงอายุ หรือจะเรียกว่า สุขภาพกลุ่มวัยผมสีดอกเลา คงต้องตามดูกันต่อไปว่า…จะมีอะไรที่สามารถเปลี่ยนแปลงค่านิยมการพึ่งพิงในสถานสงเคราะห์ ที่สังคมส่วนใหญ่ตราหน้าว่า อกตัญญู สู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ VIP (คนมีอันจะกินเท่านั้นที่มีสิทธิ์ เป็นต้น)

 

การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ

 

คำว่า “ผู้สูงอายุ” ไม่ใช่เรื่องใหม่ที่จะต้องทำความเข้าใจกัน เพราะทุกท่านต่างรับรู้และเข้าใจเป็นอย่างดีว่า ผู้สูงอายุ คือ ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป และตัวชี้วัดที่หยิบมาพูดกันสนุกปาก คือ เบี้ยยังชีพ 500 บาท/เดือน (อ้าว…ท่านไหนอยากจะได้ยกมือขึ้น)

 

เป็นความโชคดีของผมที่ได้เข้าร่วมหลักสูตร วิทยากรครูพี่เลี้ยง อสม.ตำบลจัดการสุขภาพ ประจำปี 2558 ที่จัดขึ้นโดย สำนักงานเขตบริการสุขภาพที่ 8 อุดรธานี หนึ่งในหัวข้อบรรยายที่ตรึงใจผมมากๆ คือ การดูแลผู้สูงอายุ โดย อ.ไพจิตร วรรณจักร์ นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ ซึ่งท่านได้เล่าประสบการณ์หลายๆ แง่มุม รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่เรามองข้าม…วันนี้หยิบมาฝากกันเท่าที่ผม Short Note ได้ทัน

 

หลัก 5 อ.

 

ต่อยอดจากหลัก 3 อ. เดิม ได้แก่ อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ เพิ่มเติม อนามัยช่องปาก และอนามัยสิ่งแวดล้อม เราเริ่มที่ อ.แรกกันเลยดีกว่า นั่นคือ

 

1. อาหาร : สิ่งที่พึงระลึก 3 ประการ ในการเลือกอาหารให้กับผู้งสูงอายุ ได้แก่ ผู้สูงอายุต้องการอาหารน้อยลง แต่จะต้องมีวิตามิน แร่ธาตุ และที่สำคัญจะต้องย่อยง่าย ยกตัวอย่าง ค่อยๆ ปรับเปลี่ยนข้าวให้เป็น ->ข้าวปกติผสมข้าวกล้อง ->ข้าวกล้องอย่างเดียว

 

-รับประทานผัก และผลไม้เป็นประจำทุกวัน ผักที่มีวิตามินสูง ได้แก่ ผักปรัง ผักบุ้ง ผลไม้เน้น กล้วยสุกพอห่ามๆ มะเขือเทศ และมะละกอสุก
-เสริมแคลเซียม : ด้วยหมกปลาเล็กปลาน้อย ปลาป่น
-โปรตีน : เนื้อไก่ส่วนอก ส่วนไข่แดง ผู้สูงอายุที่ไม่มีปัญหาไขมันในเลือดสูง สามารถรับประทานได้…
-น้ำตาล และความหวาน : ปกติผู้สูงอายุจะรับรสหวานได้ไม่ดี ดังนั้น การทำน้ำสมุนไพร หรือเมนูอะไรก็แล้วแต่ พยายามลดความหวานลงให้มากที่สุด
– แอลกอฮอล์ บุหรี่ ชา กาแฟ : ทำให้มวลกระดูกลดลง

 

2. ออกกำลังกาย : เราไม่ต้องแปลกใจที่เห็นผู้งสูงอายุเดินสดุดนั่นสดุดนี่…เนื่องจากเมื่อครั้งที่กล้ามเนื้อยังแข็งแรงก็สามารถก้าวข้ามสิ่งกีดขวางได้ตามปกติ แต่เมื่อเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ กล้ามเนื้อไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่เฉกเช่นเดิม ตามหลักทฤษฎีกล่าวว่า…การออกกำลังกายที่ดีที่สุด คือ การเดินให้ได้อย่างน้อย 3,000 ก้าว/วัน หรือ เดินจนหัวใจเต็มเร็ว และพูดจบประโยค

 

-ผลการศึกษาที่น่าสนใจ คือ การที่ผู้สูงอายุได้มีโอกาสออกกำลังกายร่วมกับเพื่อนๆ ออกกำลังกายแบบกลุ่ม จะช่วยชะลอภาวะสมองเสื่อมได้ รูปแบบการออกกำลังกายที่เหมาะสม อาทิ 14 ท่าสร้างสรรค์คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ระยะเวลา 30 นาที

 

3. อารมณ์ : ให้ผู้สูงอายุทำอะไรก็ได้ที่ชอบ และเฝ้าระวัง 2Q (คำถามที่ใช้ในการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้า) ประเด็นประมาณว่า รู้สึกเบื่อ เซ็ง และไม่อยากทำอะไร อะไรทำนองนี้ล่ะ ที่สำคัญคือ การสร้างคุณค่าให้กับผู้สูงอายุ ยกตัวอย่าง ผู้สูงอายุแม้ไม่ค่อยได้จับจ่ายแต่ก็อยากจะมีตังค์ไว้ทำบุญ ไว้แจกลูกหลาน เป็นต้น…

 

4. อนามัยช่องปาก : เลือกใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม แปรงฟันเช้า-เย็น รับประทานผลไม้ช่วยขัดฟัน อดงดบุหรี่ เลิกเคี้ยวหมาก อ้าปากดูฟันตนเองทุกวัน และขูดหินน้ำลาย (มีผู้สูงอายุท่านหนึ่ง ที่ อ.บุ่งคล้า จ.บึงกาฬ ฟันยังอยู่ 32 ซี่ (แต่เคี้ยวหมาก) หลังจากเลิกเคี้ยวหมาก และเข้าสู่กระบวนการโมดิฟายฟัน ท่านก็กลายเป็นผู้สูงอายุฟันใส จนได้รับรางวัลระดับประเทศเลยทีเดียว แถมยังฝากคำพูดสั้นๆ ถึงคนที่ยังเคี้ยวหมากว่า…ถ้ารู้อย่างนี้เลิกเคี้ยวนานแล้ว สบายปากมาก…ว่างั้น)

 

– สำหรับผู้สูงอายุท่านไหนที่ใช้ฟันเทียม ให้ถอดทำความสะอาดทุกครั้งหลังอาหาร ก่อนทำความสะอาดให้มีภาชนะที่ใส่น้ำรองขณะทำความสะอาด เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันเทียมแตกเสียหาย หากหลุดมือ ถอดแช่น้ำธรรมดาก่อนนอนทั้ง กลางวัน/กลางคืน อย่าลืมปิดฝาเดี๋ยวหนูจะคาบไป…


– มีท่าบริหารลิ้นเพื่อเรียกน้ำลาย อันนี้ลองค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมดูจะมีภาพประกอบ

 

5. อนามัยสิ่งแวดล้อม : การได้รับอุบัติเหตุด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเกิดขึ้นกับ ผู้สูงอายุเพศหญิง > ผู้สูงอายุเพศชาย ส่วนใหญ่มักจะเกิดที่บริเวณ ห้องน้ำ ผลกระทบ กระดูกสะโพกหัก ไปจนถึง เสียชีวิต นี่คงไม่ใช่เรื่องเล็กๆ แล้วใช่ไหม? ครับ เรามาดูกันว่ามีจุดเสี่ยงตรงไหนบ้าง…

 

– ห้องน้ำ : ขนาดมาตรฐาน 1.5×2 เมตร ระยะทางจากห้องนอน ถึง ห้องน้ำไม่ควรเกิน 9 ฟุต มีเก้าอี้ที่ยึดแน่นสำหรับให้ผู้สูงอายุนั่งอาบน้ำ ไม่วางสิ่งของในห้องน้ำ สบู่ควรใส่ถุงห้อยไว้


– บันได : ไม่ควรวางของบริเวณบันได พรมเช็ดเท้าควรเป็นแบบที่ยึดแน่นไม่ลื่นไถลได้ง่าย หากนำกางเกงเสื้อผ้าเก่ามาใช้แทนพรมเช็ดเท้าควรตรวจสอบซิป (อาจทำให้เกิดแผลที่เท้า) หรือกระเป๋าเสื้อ กระเป๋ากางเกง (อาจทำให้สดุดได้) ไม่ควรถือของ 2 มือ ขณะขึ้นลงบันได ไม่ควรมีพื้นต่างระดับ


– ไม้เท้า : ปลายไม้เท้าไม่ควรแหลม ความสูงระดับสะโพก (สาเหตุที่ไม่ควรแหลมเพราะผู้สูงอายุอาจจะพลาดเป้าไปโดนหลังเท้าตนเองได้ง่าย)

 

สรุปทิ้งท้าย : การดูแลผู้สูงอายุ เป็นเรื่องราวที่ละเอียดอ่อนมาก ดังนั้นทั้งตัวผู้ดูแล และผู้ที่กำลังจะย่างเข้าสู่วัยผู้สูงอายุเอง จำเป็นจะต้องเก็บประเด็นเล็กประเด็นน้อย แล้วก้าวเดินจับมือไปพร้อมๆ กัน ในมิติที่แตกต่างเชื่อเหลือเกินว่า…หากเรามองอย่างเข้าใจ เราจะสนุก และมีความสุขไปพร้อมกัน…

บทความ
จัดงานแต่งงาน อุดรธานี กับ 11 เหตุผลที่ควรมีแม่งาน
จัดงานแต่งงาน อุดรธานี กับ 11 เหตุผลที่ควรมีแม่งาน

จัดงานแต่งงาน อุดรธานี   จากประสบการณ์ที่ผมเองได้ จัดงานแต่งงาน มาแล้วครั้งหนึ่งในจังหวัดอุดรธานี พร้อมทั้งเดินสายถ่ายภาพงานแต่งอย่างต่อเนื่องในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ทำให้เรามองเห็นหลายๆ แง่มุมที่ถือได้ว่าเป็นเรื่องราวที่น่าสนใจสำหรับหนุ่มสาวที่กำลังจะเปลี่ยน สรรพนาม เป็น บ่าวสาว ในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า ผมเชื่อว่าสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้ทั้ง 2 ท่านที่กำลังนั่งอ่านโพสนี้อย่างตั้งใจ จะไม่ปิดหน้าหนีหายไปก่อนที่จะอ่านจบ มันไม่ใช่เรื่องใหญ่อะไร แต่เป็นปัจจัยที่สำคัญมากที่จะช่วยให้ท่านสนุก ตื่นเต้น ไปกับวันสุดพิเศษของคุณได้อย่างแน่นอน   ผมได้ฟังเรื่องเล่าจากญาติผู้ ...

พระธาตุกลางน้ำ  สักการะพระธาตุฝ่าพระบาทเบื้องขวา 9 องค์
พระธาตุกลางน้ำ สักการะพระธาตุฝ่าพระบาทเบื้องขวา 9 องค์

ประวัติ พระธาตุกลางน้ำ   ผลการสำรวจของคณะสำรวจอินโดจีน ในอาณาจักรล้านช้าง ของนายฟรองซีสการ์นิเยร์ ชาวฮอลันดา เมื่อปี พ.ศ.2411 พบว่า “พระธาตุหล้าหนองคาย” หรือ พระธาตุกลางน้ำ เป็นรูปปีรามิด ตั้งอยู่บนพื้นที่รูปครึ่งวงกลมที่ตัดขาดจากฝั่งแม่น้ำด้านขวา กระแสน้ำพัดปีรามิดขาดออกจากที่ตั้งเดิมบนริมฝั่งเมื่อสิบปีที่แล้ว (ประมาณ ปี พ.ศ. 2401) และยังเอียงลงสู่แม่น้ำโขงราวกับเรือกำลังอับปาง…   พระธาตุกลางน้ำ ได้พังทลายล้มลงทอดองค์ไปตามแม่น้ำโขง ตั้งแต่วันศุกร์ ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 9 ยามใกล้ค่ำ จ.ศ.1209 พ.ศ.2390 ร.ศ.66 ค.ศ.1847 ตามประชุมพงศาวดารภาค 7 ...

อู่ซ่อมรถ ในนาม “สนั่นการช่าง” บริการประทับจิต คิดเงินประทับใจ
อู่ซ่อมรถ ในนาม “สนั่นการช่าง” บริการประทับจิต คิดเงินประทับใจ

อู่ซ่อมรถ สนั่นการช่าง   “รถยนต์ป้ายแดง…มันช่างตื่นตาตื่นใจมากๆ ในอดีต แต่ในปัจจุบันกลับกลายเป็นเรื่องธรรมดา ใครๆ ก็มีรถยนต์ขับ จะคันเล็กคันใหญ่…ก็ขึ้นอยู่กับความพร้อมในการแบกรับภาระ ฤ ขีดความสามารถในการเติมน้ำมัน”   ผมเป็นคนหนึ่งที่…ถอยรถยนต์ป้ายขาวเพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทางเป็นหลัก ไม่ได้เพื่อความโก้เก๋แต่อย่างใด ถึงแม้ผมจะใช้รถยนต์ระดับกลางที่มีมูลค่าค่อยข้างเกินความจำเป็น แต่มันเป็นความชอบส่วนตัวและมองว่ามันน่าจะคุ้มค่ามากกว่ากับการเดินทางที่หาโอกาสให้รถหยุดพักได้น้อยซะเหลือเกิน เอาล่ะครับ…ไม่ว่าทุกท่านจะใช้รถ ...

หินสามวาฬ ภูสิงห์ กับ การเตรียมพร้อมเดินทางสู่ เมื่อต้น พ.ศ. 2559
หินสามวาฬ ภูสิงห์ กับ การเตรียมพร้อมเดินทางสู่ เมื่อต้น พ.ศ. 2559

    ในโพสก่อน…ผมได้มโนภาพเกี่ยวกับการเดินทางสู่แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศแห่งใหม่ของจังหวัดบึงกาฬ ที่พึ่งเปิดตัวได้ไม่นานนัก แต่สามารถทำให้ผู้คนกล่าวขาน และแชร์ภาพกันอย่างต่อเนื่อง จนผมเองก็อดใจไม่ไหว ต้องเดินทางไปให้ได้สักวัน สิ่งที่น่าติดตามยิ่งไปกว่านั้น คือ แหล่งท่องเที่ยวแห่งนี้มีความเป็นไปได้สูงมากๆ ที่จะกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ที่ต้องมาให้ถึง ถ้าหากท่านเดินทางมาเที่ยวจังหวัดบึงกาฬ  วันนี้ผมมีเรื่องราวน่าสนใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเตรียมตัวที่ดี จะช่วยให้ท่านสนุกสนาน และมีความสุขกับการมาเยือนมากยิ่งขึ้นครับ   ในวันที่ 17 มกราคม 2559 เปิดศักราชใ ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน