การดูแลผู้สูงอายุ หลัก 5 อ. สุขภาพผู้สูงอายุ อ.ไพจิตร วรรณจักร์

  16 ตุลาคม 2559 15:13    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1149  

ดูแลผู้สูงอายุ

 

ในอีก 10 ปีข้างหน้า ประเทศไทยเราจะกลายเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ภาครัฐต่างเตรียมพร้อมรับมือในทุกๆ สถานการณ์ โดยเฉพาะภาคธุรกิจที่กำลังจดจ่ออยู่กับการตีโจทย์เกี่ยวกับ การดูแลผู้สูงอายุ หรือจะเรียกว่า สุขภาพกลุ่มวัยผมสีดอกเลา คงต้องตามดูกันต่อไปว่า…จะมีอะไรที่สามารถเปลี่ยนแปลงค่านิยมการพึ่งพิงในสถานสงเคราะห์ ที่สังคมส่วนใหญ่ตราหน้าว่า อกตัญญู สู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ VIP (คนมีอันจะกินเท่านั้นที่มีสิทธิ์ เป็นต้น)

 

การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ

 

คำว่า “ผู้สูงอายุ” ไม่ใช่เรื่องใหม่ที่จะต้องทำความเข้าใจกัน เพราะทุกท่านต่างรับรู้และเข้าใจเป็นอย่างดีว่า ผู้สูงอายุ คือ ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป และตัวชี้วัดที่หยิบมาพูดกันสนุกปาก คือ เบี้ยยังชีพ 500 บาท/เดือน (อ้าว…ท่านไหนอยากจะได้ยกมือขึ้น)

 

เป็นความโชคดีของผมที่ได้เข้าร่วมหลักสูตร วิทยากรครูพี่เลี้ยง อสม.ตำบลจัดการสุขภาพ ประจำปี 2558 ที่จัดขึ้นโดย สำนักงานเขตบริการสุขภาพที่ 8 อุดรธานี หนึ่งในหัวข้อบรรยายที่ตรึงใจผมมากๆ คือ การดูแลผู้สูงอายุ โดย อ.ไพจิตร วรรณจักร์ นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ ซึ่งท่านได้เล่าประสบการณ์หลายๆ แง่มุม รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่เรามองข้าม…วันนี้หยิบมาฝากกันเท่าที่ผม Short Note ได้ทัน

 

หลัก 5 อ.

 

ต่อยอดจากหลัก 3 อ. เดิม ได้แก่ อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ เพิ่มเติม อนามัยช่องปาก และอนามัยสิ่งแวดล้อม เราเริ่มที่ อ.แรกกันเลยดีกว่า นั่นคือ

 

1. อาหาร : สิ่งที่พึงระลึก 3 ประการ ในการเลือกอาหารให้กับผู้งสูงอายุ ได้แก่ ผู้สูงอายุต้องการอาหารน้อยลง แต่จะต้องมีวิตามิน แร่ธาตุ และที่สำคัญจะต้องย่อยง่าย ยกตัวอย่าง ค่อยๆ ปรับเปลี่ยนข้าวให้เป็น ->ข้าวปกติผสมข้าวกล้อง ->ข้าวกล้องอย่างเดียว

 

-รับประทานผัก และผลไม้เป็นประจำทุกวัน ผักที่มีวิตามินสูง ได้แก่ ผักปรัง ผักบุ้ง ผลไม้เน้น กล้วยสุกพอห่ามๆ มะเขือเทศ และมะละกอสุก
-เสริมแคลเซียม : ด้วยหมกปลาเล็กปลาน้อย ปลาป่น
-โปรตีน : เนื้อไก่ส่วนอก ส่วนไข่แดง ผู้สูงอายุที่ไม่มีปัญหาไขมันในเลือดสูง สามารถรับประทานได้…
-น้ำตาล และความหวาน : ปกติผู้สูงอายุจะรับรสหวานได้ไม่ดี ดังนั้น การทำน้ำสมุนไพร หรือเมนูอะไรก็แล้วแต่ พยายามลดความหวานลงให้มากที่สุด
– แอลกอฮอล์ บุหรี่ ชา กาแฟ : ทำให้มวลกระดูกลดลง

 

2. ออกกำลังกาย : เราไม่ต้องแปลกใจที่เห็นผู้งสูงอายุเดินสดุดนั่นสดุดนี่…เนื่องจากเมื่อครั้งที่กล้ามเนื้อยังแข็งแรงก็สามารถก้าวข้ามสิ่งกีดขวางได้ตามปกติ แต่เมื่อเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ กล้ามเนื้อไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่เฉกเช่นเดิม ตามหลักทฤษฎีกล่าวว่า…การออกกำลังกายที่ดีที่สุด คือ การเดินให้ได้อย่างน้อย 3,000 ก้าว/วัน หรือ เดินจนหัวใจเต็มเร็ว และพูดจบประโยค

 

-ผลการศึกษาที่น่าสนใจ คือ การที่ผู้สูงอายุได้มีโอกาสออกกำลังกายร่วมกับเพื่อนๆ ออกกำลังกายแบบกลุ่ม จะช่วยชะลอภาวะสมองเสื่อมได้ รูปแบบการออกกำลังกายที่เหมาะสม อาทิ 14 ท่าสร้างสรรค์คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ระยะเวลา 30 นาที

 

3. อารมณ์ : ให้ผู้สูงอายุทำอะไรก็ได้ที่ชอบ และเฝ้าระวัง 2Q (คำถามที่ใช้ในการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้า) ประเด็นประมาณว่า รู้สึกเบื่อ เซ็ง และไม่อยากทำอะไร อะไรทำนองนี้ล่ะ ที่สำคัญคือ การสร้างคุณค่าให้กับผู้สูงอายุ ยกตัวอย่าง ผู้สูงอายุแม้ไม่ค่อยได้จับจ่ายแต่ก็อยากจะมีตังค์ไว้ทำบุญ ไว้แจกลูกหลาน เป็นต้น…

 

4. อนามัยช่องปาก : เลือกใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม แปรงฟันเช้า-เย็น รับประทานผลไม้ช่วยขัดฟัน อดงดบุหรี่ เลิกเคี้ยวหมาก อ้าปากดูฟันตนเองทุกวัน และขูดหินน้ำลาย (มีผู้สูงอายุท่านหนึ่ง ที่ อ.บุ่งคล้า จ.บึงกาฬ ฟันยังอยู่ 32 ซี่ (แต่เคี้ยวหมาก) หลังจากเลิกเคี้ยวหมาก และเข้าสู่กระบวนการโมดิฟายฟัน ท่านก็กลายเป็นผู้สูงอายุฟันใส จนได้รับรางวัลระดับประเทศเลยทีเดียว แถมยังฝากคำพูดสั้นๆ ถึงคนที่ยังเคี้ยวหมากว่า…ถ้ารู้อย่างนี้เลิกเคี้ยวนานแล้ว สบายปากมาก…ว่างั้น)

 

– สำหรับผู้สูงอายุท่านไหนที่ใช้ฟันเทียม ให้ถอดทำความสะอาดทุกครั้งหลังอาหาร ก่อนทำความสะอาดให้มีภาชนะที่ใส่น้ำรองขณะทำความสะอาด เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันเทียมแตกเสียหาย หากหลุดมือ ถอดแช่น้ำธรรมดาก่อนนอนทั้ง กลางวัน/กลางคืน อย่าลืมปิดฝาเดี๋ยวหนูจะคาบไป…


– มีท่าบริหารลิ้นเพื่อเรียกน้ำลาย อันนี้ลองค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมดูจะมีภาพประกอบ

 

5. อนามัยสิ่งแวดล้อม : การได้รับอุบัติเหตุด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเกิดขึ้นกับ ผู้สูงอายุเพศหญิง > ผู้สูงอายุเพศชาย ส่วนใหญ่มักจะเกิดที่บริเวณ ห้องน้ำ ผลกระทบ กระดูกสะโพกหัก ไปจนถึง เสียชีวิต นี่คงไม่ใช่เรื่องเล็กๆ แล้วใช่ไหม? ครับ เรามาดูกันว่ามีจุดเสี่ยงตรงไหนบ้าง…

 

– ห้องน้ำ : ขนาดมาตรฐาน 1.5×2 เมตร ระยะทางจากห้องนอน ถึง ห้องน้ำไม่ควรเกิน 9 ฟุต มีเก้าอี้ที่ยึดแน่นสำหรับให้ผู้สูงอายุนั่งอาบน้ำ ไม่วางสิ่งของในห้องน้ำ สบู่ควรใส่ถุงห้อยไว้


– บันได : ไม่ควรวางของบริเวณบันได พรมเช็ดเท้าควรเป็นแบบที่ยึดแน่นไม่ลื่นไถลได้ง่าย หากนำกางเกงเสื้อผ้าเก่ามาใช้แทนพรมเช็ดเท้าควรตรวจสอบซิป (อาจทำให้เกิดแผลที่เท้า) หรือกระเป๋าเสื้อ กระเป๋ากางเกง (อาจทำให้สดุดได้) ไม่ควรถือของ 2 มือ ขณะขึ้นลงบันได ไม่ควรมีพื้นต่างระดับ


– ไม้เท้า : ปลายไม้เท้าไม่ควรแหลม ความสูงระดับสะโพก (สาเหตุที่ไม่ควรแหลมเพราะผู้สูงอายุอาจจะพลาดเป้าไปโดนหลังเท้าตนเองได้ง่าย)

 

สรุปทิ้งท้าย : การดูแลผู้สูงอายุ เป็นเรื่องราวที่ละเอียดอ่อนมาก ดังนั้นทั้งตัวผู้ดูแล และผู้ที่กำลังจะย่างเข้าสู่วัยผู้สูงอายุเอง จำเป็นจะต้องเก็บประเด็นเล็กประเด็นน้อย แล้วก้าวเดินจับมือไปพร้อมๆ กัน ในมิติที่แตกต่างเชื่อเหลือเกินว่า…หากเรามองอย่างเข้าใจ เราจะสนุก และมีความสุขไปพร้อมกัน…

บทความ
วัดสว่างอารมณ์ (วัดถ้ำศรีธน) อ.ปากคาด จ.บึงกาฬ จุดชมวิว 360 องศา
วัดสว่างอารมณ์ (วัดถ้ำศรีธน) อ.ปากคาด จ.บึงกาฬ จุดชมวิว 360 องศา

วัดสว่างอารมณ์ หรือ วัดถ้ำศรีธน   เรื่องราวหมอลำเรื่องต่อกลอน ศรีธน & มโนราห์ กระแสความนิยม ความสำเร็จ ของเหล่านักเรียนระดับประถมศึกษา คณะครู โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1 และผู้ปกครอง (ประมาณ 20 ปีที่แล้ว) กับการคว้ารางวัลชนะเลิศศิลปอีสานการแสดงหมอลำในเขตพื้นที่การศึกษาในสมัยนั้น ผมจดจำคณะครูที่ฝึกสอนได้ 2 ท่าน ได้แก่ อ.ฉลอง (สอนรำ) และ อ.สง่า (สอนพิณ) การที่ผมได้ไปนั่งชมการแสดงของพี่ๆ ในขณะซ้อมการฟ้อนลำในเรื่อง ศรีธน & มโนราห์ ทำให้ภาพพรานบุญ…ที่กำลังใช้บ่วงวิเศษคล้องเอาตัวนางมโนห์ผู้งามหยดย้อย ซึ่งกำลังเพลินอยู่กับการถอดหางถอดปีกลงเล่นน้ำ…   ...

COFFEE CAFE โพนพิสัย ความลงตัว  ร้านกาแฟ ภัตตาคาร บาร์ สู่ AEC
COFFEE CAFE โพนพิสัย ความลงตัว ร้านกาแฟ ภัตตาคาร บาร์ สู่ AEC

coffee cafe โพนพิสัย   เป็นร้านที่กระผมได้ยิน ได้เห็นผู้คนมากมาย โดยเฉพาะสาวๆ ที่ทำงานต่างพูดถึงอยู่บ่อยๆ แถมยัง Update สถานะทางสังคมออนไลน์อยู่เนืองๆ จะว่าไปแล้วถ้าเราลองๆ แปลความหมายของคำว่า คอฟฟี่คาเฟ่ (coffee cafe)เราจะพบว่า มีร้านกาแฟไม่กี่ร้านที่ใช้คำว่า คาเฟ่ เพราะหากใช้คำนี้แล้วความลงตัวระหว่างภัตตาคาร และบาร์ จะต้องบังเกิด…(คาดหวัง)   โดยส่วนตัวผมแล้วไม่ค่อยชอบร้านกาแฟ ที่ไม่ติดริมถนน ไม่ได้มีเหตุผลส่วนตัว เพียงแต่รู้สึกว่า…การเดินเข้าร้านกาแฟริมถนน ฤ ร้านกาแฟในปั้มน้ำมันมันรู้สึกสะดวก และคุ้นเคย เอาหน่า&he ...

ริมโขง ปากคาด กับประเด็นคุณครูให้เด็กๆ เขียนเรื่องราวประทับใจ
ริมโขง ปากคาด กับประเด็นคุณครูให้เด็กๆ เขียนเรื่องราวประทับใจ

  ริมโขง ปากคาด   เย็นวันหนึ่ง ณ ริมโขง อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ ระหว่างที่ผมนั่งอินบรรยากาศช่วงเวลาก่อนที่ตะวันจะลับขอบฟ้า ได้ยินเด็กๆ ประมาณชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 พูดคุยกันด้วยคำพูดค่อนข้างเครียดเกี่ยวกับโจทย์การบ้านที่คุณครูที่โรงเรียนให้ทำส่งในวันพรุ่งนี้…เท่าที่ผมพอจับประเด็นได้ความว่า คุณครูให้เด็กๆ เขียนเรื่องราวประทับใจเกี่ยวกับ ริมโขง ปากคาดอะไรทำนองนี้   ผมก็เลยถือโอกาสใช้โจทย์เดียวกันกับเด็กๆ ซะเลย   อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ ถือได้ว่าเป็นอำเภอที่มีความเจริญเติบโตทางด้านก ...

แข่งเรือยาว บึงกาฬ ประเพณีการเชื่อมสัมพันธไมตรี ระหว่างไทย และ สปป.ลาว
แข่งเรือยาว บึงกาฬ ประเพณีการเชื่อมสัมพันธไมตรี ระหว่างไทย และ สปป.ลาว

  แข่งเรือยาว บึงกาฬ   การรวมกลุ่มของประเทศอาเซียน เพื่อเป็นการรวมตัวให้เป็นหนึ่งเดียว มีการเชื่อมประสานกันระหว่างประเทศในกลุ่มอาเซียนด้วยกัน ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม การจัดประเพณี การละเล่นที่สามารถเชื่อมความสัมพันธ์ให้เกิดขึ้นเป็นสิ่งที่ถึงกันโดยง่าย อย่างที่บึงกาฬก็เช่นเดียวกัน มีการจัดประเพณีการแข่งเรือยาวประเพณีไทย ลาว เวียดนาม มาหลายปีแล้ว ถ้านับปี 2559 นี้ก็เป็นปีที่ 17 นั่นคือการที่จะมีการตื่นตัวในเรื่องของอาเซียนด้วยซ้ำ ด้วยภูมิประเทศที่เชื่อมต่อกัน มีแม่น้ำโขงกั้นกาง การแข่งเรือจึงเป็นประเพณีที่ง่ายต่อกา ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน