การดูแลผู้สูงอายุ หลัก 5 อ. สุขภาพผู้สูงอายุ อ.ไพจิตร วรรณจักร์

  16 ตุลาคม 2559 15:13    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1413  

ดูแลผู้สูงอายุ

 

ในอีก 10 ปีข้างหน้า ประเทศไทยเราจะกลายเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ภาครัฐต่างเตรียมพร้อมรับมือในทุกๆ สถานการณ์ โดยเฉพาะภาคธุรกิจที่กำลังจดจ่ออยู่กับการตีโจทย์เกี่ยวกับ การดูแลผู้สูงอายุ หรือจะเรียกว่า สุขภาพกลุ่มวัยผมสีดอกเลา คงต้องตามดูกันต่อไปว่า…จะมีอะไรที่สามารถเปลี่ยนแปลงค่านิยมการพึ่งพิงในสถานสงเคราะห์ ที่สังคมส่วนใหญ่ตราหน้าว่า อกตัญญู สู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ VIP (คนมีอันจะกินเท่านั้นที่มีสิทธิ์ เป็นต้น)

 

การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ

 

คำว่า “ผู้สูงอายุ” ไม่ใช่เรื่องใหม่ที่จะต้องทำความเข้าใจกัน เพราะทุกท่านต่างรับรู้และเข้าใจเป็นอย่างดีว่า ผู้สูงอายุ คือ ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป และตัวชี้วัดที่หยิบมาพูดกันสนุกปาก คือ เบี้ยยังชีพ 500 บาท/เดือน (อ้าว…ท่านไหนอยากจะได้ยกมือขึ้น)

 

เป็นความโชคดีของผมที่ได้เข้าร่วมหลักสูตร วิทยากรครูพี่เลี้ยง อสม.ตำบลจัดการสุขภาพ ประจำปี 2558 ที่จัดขึ้นโดย สำนักงานเขตบริการสุขภาพที่ 8 อุดรธานี หนึ่งในหัวข้อบรรยายที่ตรึงใจผมมากๆ คือ การดูแลผู้สูงอายุ โดย อ.ไพจิตร วรรณจักร์ นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ ซึ่งท่านได้เล่าประสบการณ์หลายๆ แง่มุม รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่เรามองข้าม…วันนี้หยิบมาฝากกันเท่าที่ผม Short Note ได้ทัน

 

หลัก 5 อ.

 

ต่อยอดจากหลัก 3 อ. เดิม ได้แก่ อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ เพิ่มเติม อนามัยช่องปาก และอนามัยสิ่งแวดล้อม เราเริ่มที่ อ.แรกกันเลยดีกว่า นั่นคือ

 

1. อาหาร : สิ่งที่พึงระลึก 3 ประการ ในการเลือกอาหารให้กับผู้งสูงอายุ ได้แก่ ผู้สูงอายุต้องการอาหารน้อยลง แต่จะต้องมีวิตามิน แร่ธาตุ และที่สำคัญจะต้องย่อยง่าย ยกตัวอย่าง ค่อยๆ ปรับเปลี่ยนข้าวให้เป็น ->ข้าวปกติผสมข้าวกล้อง ->ข้าวกล้องอย่างเดียว

 

-รับประทานผัก และผลไม้เป็นประจำทุกวัน ผักที่มีวิตามินสูง ได้แก่ ผักปรัง ผักบุ้ง ผลไม้เน้น กล้วยสุกพอห่ามๆ มะเขือเทศ และมะละกอสุก
-เสริมแคลเซียม : ด้วยหมกปลาเล็กปลาน้อย ปลาป่น
-โปรตีน : เนื้อไก่ส่วนอก ส่วนไข่แดง ผู้สูงอายุที่ไม่มีปัญหาไขมันในเลือดสูง สามารถรับประทานได้…
-น้ำตาล และความหวาน : ปกติผู้สูงอายุจะรับรสหวานได้ไม่ดี ดังนั้น การทำน้ำสมุนไพร หรือเมนูอะไรก็แล้วแต่ พยายามลดความหวานลงให้มากที่สุด
– แอลกอฮอล์ บุหรี่ ชา กาแฟ : ทำให้มวลกระดูกลดลง

 

2. ออกกำลังกาย : เราไม่ต้องแปลกใจที่เห็นผู้งสูงอายุเดินสดุดนั่นสดุดนี่…เนื่องจากเมื่อครั้งที่กล้ามเนื้อยังแข็งแรงก็สามารถก้าวข้ามสิ่งกีดขวางได้ตามปกติ แต่เมื่อเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ กล้ามเนื้อไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่เฉกเช่นเดิม ตามหลักทฤษฎีกล่าวว่า…การออกกำลังกายที่ดีที่สุด คือ การเดินให้ได้อย่างน้อย 3,000 ก้าว/วัน หรือ เดินจนหัวใจเต็มเร็ว และพูดจบประโยค

 

-ผลการศึกษาที่น่าสนใจ คือ การที่ผู้สูงอายุได้มีโอกาสออกกำลังกายร่วมกับเพื่อนๆ ออกกำลังกายแบบกลุ่ม จะช่วยชะลอภาวะสมองเสื่อมได้ รูปแบบการออกกำลังกายที่เหมาะสม อาทิ 14 ท่าสร้างสรรค์คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ระยะเวลา 30 นาที

 

3. อารมณ์ : ให้ผู้สูงอายุทำอะไรก็ได้ที่ชอบ และเฝ้าระวัง 2Q (คำถามที่ใช้ในการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้า) ประเด็นประมาณว่า รู้สึกเบื่อ เซ็ง และไม่อยากทำอะไร อะไรทำนองนี้ล่ะ ที่สำคัญคือ การสร้างคุณค่าให้กับผู้สูงอายุ ยกตัวอย่าง ผู้สูงอายุแม้ไม่ค่อยได้จับจ่ายแต่ก็อยากจะมีตังค์ไว้ทำบุญ ไว้แจกลูกหลาน เป็นต้น…

 

4. อนามัยช่องปาก : เลือกใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม แปรงฟันเช้า-เย็น รับประทานผลไม้ช่วยขัดฟัน อดงดบุหรี่ เลิกเคี้ยวหมาก อ้าปากดูฟันตนเองทุกวัน และขูดหินน้ำลาย (มีผู้สูงอายุท่านหนึ่ง ที่ อ.บุ่งคล้า จ.บึงกาฬ ฟันยังอยู่ 32 ซี่ (แต่เคี้ยวหมาก) หลังจากเลิกเคี้ยวหมาก และเข้าสู่กระบวนการโมดิฟายฟัน ท่านก็กลายเป็นผู้สูงอายุฟันใส จนได้รับรางวัลระดับประเทศเลยทีเดียว แถมยังฝากคำพูดสั้นๆ ถึงคนที่ยังเคี้ยวหมากว่า…ถ้ารู้อย่างนี้เลิกเคี้ยวนานแล้ว สบายปากมาก…ว่างั้น)

 

– สำหรับผู้สูงอายุท่านไหนที่ใช้ฟันเทียม ให้ถอดทำความสะอาดทุกครั้งหลังอาหาร ก่อนทำความสะอาดให้มีภาชนะที่ใส่น้ำรองขณะทำความสะอาด เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันเทียมแตกเสียหาย หากหลุดมือ ถอดแช่น้ำธรรมดาก่อนนอนทั้ง กลางวัน/กลางคืน อย่าลืมปิดฝาเดี๋ยวหนูจะคาบไป…


– มีท่าบริหารลิ้นเพื่อเรียกน้ำลาย อันนี้ลองค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมดูจะมีภาพประกอบ

 

5. อนามัยสิ่งแวดล้อม : การได้รับอุบัติเหตุด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเกิดขึ้นกับ ผู้สูงอายุเพศหญิง > ผู้สูงอายุเพศชาย ส่วนใหญ่มักจะเกิดที่บริเวณ ห้องน้ำ ผลกระทบ กระดูกสะโพกหัก ไปจนถึง เสียชีวิต นี่คงไม่ใช่เรื่องเล็กๆ แล้วใช่ไหม? ครับ เรามาดูกันว่ามีจุดเสี่ยงตรงไหนบ้าง…

 

– ห้องน้ำ : ขนาดมาตรฐาน 1.5×2 เมตร ระยะทางจากห้องนอน ถึง ห้องน้ำไม่ควรเกิน 9 ฟุต มีเก้าอี้ที่ยึดแน่นสำหรับให้ผู้สูงอายุนั่งอาบน้ำ ไม่วางสิ่งของในห้องน้ำ สบู่ควรใส่ถุงห้อยไว้


– บันได : ไม่ควรวางของบริเวณบันได พรมเช็ดเท้าควรเป็นแบบที่ยึดแน่นไม่ลื่นไถลได้ง่าย หากนำกางเกงเสื้อผ้าเก่ามาใช้แทนพรมเช็ดเท้าควรตรวจสอบซิป (อาจทำให้เกิดแผลที่เท้า) หรือกระเป๋าเสื้อ กระเป๋ากางเกง (อาจทำให้สดุดได้) ไม่ควรถือของ 2 มือ ขณะขึ้นลงบันได ไม่ควรมีพื้นต่างระดับ


– ไม้เท้า : ปลายไม้เท้าไม่ควรแหลม ความสูงระดับสะโพก (สาเหตุที่ไม่ควรแหลมเพราะผู้สูงอายุอาจจะพลาดเป้าไปโดนหลังเท้าตนเองได้ง่าย)

 

สรุปทิ้งท้าย : การดูแลผู้สูงอายุ เป็นเรื่องราวที่ละเอียดอ่อนมาก ดังนั้นทั้งตัวผู้ดูแล และผู้ที่กำลังจะย่างเข้าสู่วัยผู้สูงอายุเอง จำเป็นจะต้องเก็บประเด็นเล็กประเด็นน้อย แล้วก้าวเดินจับมือไปพร้อมๆ กัน ในมิติที่แตกต่างเชื่อเหลือเกินว่า…หากเรามองอย่างเข้าใจ เราจะสนุก และมีความสุขไปพร้อมกัน…

บทความ
วัดสว่างอารมณ์ (วัดถ้ำศรีธน) อ.ปากคาด จ.บึงกาฬ จุดชมวิว 360 องศา
วัดสว่างอารมณ์ (วัดถ้ำศรีธน) อ.ปากคาด จ.บึงกาฬ จุดชมวิว 360 องศา

วัดสว่างอารมณ์ หรือ วัดถ้ำศรีธน   เรื่องราวหมอลำเรื่องต่อกลอน ศรีธน & มโนราห์ กระแสความนิยม ความสำเร็จ ของเหล่านักเรียนระดับประถมศึกษา คณะครู โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1 และผู้ปกครอง (ประมาณ 20 ปีที่แล้ว) กับการคว้ารางวัลชนะเลิศศิลปอีสานการแสดงหมอลำในเขตพื้นที่การศึกษาในสมัยนั้น ผมจดจำคณะครูที่ฝึกสอนได้ 2 ท่าน ได้แก่ อ.ฉลอง (สอนรำ) และ อ.สง่า (สอนพิณ) การที่ผมได้ไปนั่งชมการแสดงของพี่ๆ ในขณะซ้อมการฟ้อนลำในเรื่อง ศรีธน & มโนราห์ ทำให้ภาพพรานบุญ…ที่กำลังใช้บ่วงวิเศษคล้องเอาตัวนางมโนห์ผู้งามหยดย้อย ซึ่งกำลังเพลินอยู่กับการถอดหางถอดปีกลงเล่นน้ำ…   ...

วัดราชโพนเงิน ความเป็นมา ประวัติศาสตร์ หัตถีนาค และ ราชาแห่งนาค
วัดราชโพนเงิน ความเป็นมา ประวัติศาสตร์ หัตถีนาค และ ราชาแห่งนาค

  วัดราชโพนเงิน   มีปัจจัย 3 อย่าง ที่ทำให้กระผมจะต้องเดินทางมาที่ วัดราชโพนเงิน แห่งนี้ ได้แก่ เห็นภาพคนต่างถิ่นเขาถ่ายภาพตั้งแต่เมื่อครั้งที่ยังไม่มีการก่อสร้างตลิ่ง ตลอดแนวฝั่งแม่น้ำโขง กระแสผู้คนถูกหวย และอยากรู้ความเป็นมา หรือ ประวัติศาสตร์ของการสร้างพญานาคที่แลดูแปลกตา ดังกล่าวนี้   กระผมขออธิบายในประเด็นกระผู้คนถูกหวยก่อนนะครับ ต้องขอบอกก่อนว่า วัดราชโพนเงิน ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการให้เลขเด็ดแต่อย่างใด หากแต่เป็นอีกวัดหนึ่งที่อยู่ใกล้เคียงกัน (ตามความเชื่อ และศรัทธาของชาวบ้าน) ที่เล่าต่อกันมาว่า…มีร่างทรง ขอเลขเ ...

พกง. พัสดุเก็บเงินปลายทาง ปลอดภัยแค่ไหน? และ วิธีการส่งของ
พกง. พัสดุเก็บเงินปลายทาง ปลอดภัยแค่ไหน? และ วิธีการส่งของ

  พกง. พัสดุเก็บเงินปลายทาง   งัวเงีย…หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาดูสถานะที่พึ่ง Update ก่อนนอน ดูข้อมูล inbox เช็คข้อความไลน์ ก่อนจบด้วยการไล่ทบทวนสิ่งต่างๆ ที่ตนเองทิ้งไว้ในโลกออนไลน์ นี่เราบริโภคสื่ออย่างน้อยๆ 18 ชั่วโมงเลยหรือนี่  ยิ่งถ้าหากท่านไหน? ซื้อๆ ขายๆ สินค้าออนไลน์แล้วละก็…24 ชั่วโมง คือ การขายเลยทีเดียว   อืมม…ผมอาจะเกิดมานานจนจำไม่ได้ละว่า…เจนเนอเรชั่นไหน? แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในความรู้สึกตอนนี้ คือ ผมไม่ได้ปฏิเสธโลกออนไลน์ ทว่า ก็ไม่ได้เสพจนไม่ลืมตา ด้วยเหตุที่ว่า…ผมก็เป็นหนึ่งใน ...

ห้องสมุดรถไฟ หนองคาย บริเวณหน้าสถานีหนองคาย (อินบรรยากาศย้อนยุค)
ห้องสมุดรถไฟ หนองคาย บริเวณหน้าสถานีหนองคาย (อินบรรยากาศย้อนยุค)

ห้องสมุดรถไฟ หนองคาย   พักหลังๆ ผมเดินทางสู่ อำเภอเมืองหนองคาย จังหวัดหนองคายค่อนข้างบ่อย ข้อจำกัดหนึ่งที่ผมต้องเผชิญ คือ การจะต้องหาที่นั่งทำงาน ไม่ว่าจะเป็นงานหลัก งานรอง สถานที่ที่เราคาดหวังในอุดมคติ ที่ว่า…ไม่วุ่นวายจนเกินไป เราไม่ไปขัดผลประโยชน์ ฤ กีดขวางทางการค้า มีโต๊ะเก้าอี้ และที่สำคัญคือมีปลั๊กไฟให้เราได้ใช้บริการ (สำหรับประเด็นการใช้ไฟฟ้า ผมพร้อมสมทบทุนค่าไฟฟ้าตามสมควร)   ช่วงสายๆ ของวันพฤหัสบดี ที่ 24 กันยายน 2558 ณ สถานีรถไฟ หนองคาย  ผมไม่ได้โชคดี แต่ก็ไม่ได้โชคร้ายเสียทีเดียว กล่าวคือ ผมตั้งใจจะมาหาที่นั่งเพื่อทำงานสัก 2-3 ชั่ ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน