ไข้เลือดออก สาเหตุ อาการ การพยาบาล และการรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี

  13 ตุลาคม 2559 21:05    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1168  

ไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก

 

เด็กเสียชีวิตด้วย โรคไข้เลือดออก! กลายเป็นเรื่องที่สังคมเฝ้าจับตามอง ตราบาปที่ติดในความรู้สึกของกลุ่มคนที่ทำงานด้านสาธารณสุขเกาะกินใจวันแล้ววันเล่า แม้นว่าจะปฏิบัติงานภายใต้จรรณยาบรรณกันอย่างเต็มที่ก็ตามแต่ วันนี้หยิบเรื่องราวของโรคไข้เลือดออก โรคที่มียุงเป็นพาหะ (สิ่งมีชีวิตที่สันนิษฐานว่าเกิดพร้อมๆ กับไดโนเสาร์) จนหลายท่านใช้เตือนตนไม่ให้ประมาทว่า…ยุง ถ้ามันไม่เจ๋งจริง คงไม่มีโอกาสมาบินว่อนกัดเราอย่างเมามันเช่นทุกวันนี้หรอก

 

มีตำราทางวิชาการมากมายที่เขียนไว้ เกี่ยวกับ สาเหตุ แนวทางการป้องกัน การรักษา และการควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยส่วนใหญ่จะมีความสอดคล้องกับแนวทาง WHO สำหรับท่านที่ติดตามอ่านงานวิชาการเรื่อง โรคไข้เลือดออก คงจะพอจำได้ว่า หนังสือแนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ.2542 จนกระทั่งถึงฉบับที่ผมกำลังหยิบขึ้นมาอ่านอย่างตื่นเต้น (แนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี พิมพ์ครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2556)

 

ไข้เลือดออก และ ยุงลาย Aedes aegypti

 

เราทราบกันเป็นอย่างดีว่า ไข้เลือดออก เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (ซึ่งไม่มียารักษา และไม่สามารถผลิตวัคซีนป้องกันได้) ไข้เลือดออกจะมีการแพร่จากคนสู่คน โดยมียุงลายเป็นพาหะ เมื่อยุงลายกัดคนที่มีเชื้อไวรัสเดงกีจะใช้เวลาเพิ่มจำนวนในตัวยุงประมาณ 8-10 วัน หลังจากนั้นเชื้อเดงกี จะพร้อมแพร่กระจายทันที ตลอดอายุของยุงลาย 30-45 วัน

 

ไข้เลือดออก 4 กลุ่มอาการ เมื่อได้รับเชื้อ

 

1. กลุ่มอาการไวรัส จะมีอาการแสดงคล้ายๆ การติดเชื้อไวรัสทั่วๆ ไป อาจจะมีผื่นขึ้น สามารถวัดอุณหภูมิร่างกาย พบว่าผู้ป่วยจะมีไข้ในช่วง 2-3 วัน

 

2. กลุ่มอาการ ไข้เดงกี มีอาการไข้ ร่วมกับปวดศีรษะ ไข้สูงกระทันหัน ปวดศีรษะ ปวดรอบกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก บางรายอาจจะมีเกล็ดเลือดต่ำได้ ไม่สามารถวินิจฉัยตามอาการได้อย่างชัดเจน จะต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

 

3. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออกเดงกี มีอาการค่อนข้างชัดเจน คือ มีไข้สูงลอย ร่วมกับ อาการเลือดออก ตับโต อาจจะมีอาการช็อกในรายที่รุนแรง มีเกล็ดเลือดต่ำ ระดับความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงสูงขึ้น สิ่งเหล่านี้คือ การรั่วของพลาสมา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของโรคไข้เลือดออก

 

4. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออก เดงกี่ทีแปลกออกไป ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมีอาการทางสมอง ตับวาย ไตวาย เกิดจากภาวะช็อกนาน และมีการตับวายร่วมด้วย มักเกิดจากการติดเชื้อมากกว่า 1 อย่าง ร่วมกับการมีโรคประจำตัว

 

อาการไข้เลือดออก และการดำเนินโรค

 

ช่วงเวลที่ผู้ป่วยโดนยุงกัด หรือ ได้รับเชื้อ จนกระทั่งผู้ป่วยเริ่มมีอาการ 5-8 วัน โรคไข้เลือดออก จะมีรูปแบบค่อนข้างเฉพาะ 4 ประการ ดังนี้
1. ไข้สูงลอย 2-7 วัน
2. มีอาการเลือดออก ส่วนใหญ่จะพบที่ผิวหนัง
3. มีตับโต กดเจ็บ
4. มีภาวะการไหลเวียนล้มเหลว/ภาวะช็อก
 

ไข้เลือดออก กับ โอกาสรอดชีวิต

 

ถือเป็นสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ปกครอง ที่อยู่ใกล้ชิดบุตรหลาน หากสามารถสังเกตการดำเนินของโรคไข้เลือดออก ทั้ง 3 ระยะ ได้อย่างต่อเนื่อง และแม่นยำ ได้แก่ ระยะไข้ ระยะวิกฤต หรือ ระยะช็อก และระยะฟื้นตัว

 

1. ไข้เลือดออก  ระยะไข้ ผู้ป่วยทุกรายจะมีไข้สูงเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ส่วนใหญ่ไข้จะสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ไม่มีอาการไอ ไม่มีน้ำมูก ซึ่งจะสามารถแยกออกจากโรคทางเดินหายใจได้ สิ่งที่ต้องสังเกต คือ ผู้ป่วยจะเบื่ออาหาร อาเจียน อาจจะมีปวดท้องร่วมด้วย สิ่งที่พบได้บ่อย และมีความเป็นไปได้ที่จะนึกถึงโรคไข้เลือดออก คือ การทำ tourniquet test หรือ อาการหลอดเลือดเปราะ แตกง่าย

 

2. ไข้เลือดออก ระยะวิกฤต/ช็อก ผู้ป่วยไข้เลือดออกเดงกี ที่อยู่ในระยนี้ส่วนใหญ่จะมีภาวะรู้สติดี พูดรู้เรื่อง อาจบ่นกระหายน้ำ บางรายอาจมีอาการปวดท้องเกิดขึ้นอย่างกระทันหัน อาจเกิดได้หลังผู้ป่วยมีไข้ 2 วัน หรือ หลังมีไข้ 7 วัน (สรุปก็คือ ระยะนี้จะคาบเกี่ยวระหว่างไข้ลด)

 

3. ไข้เลือดออก ระยะฟื้นตัว สังเกตได้จากการที่ผู้ป่วยปัสสาวะเพิ่มมากขึ้น อยากรับประทานอาหาร


 

การรักษา ไข้เลือดออก

 

การรักษาใช้รูปแบบการประคับประคอง ตามอาการ หัวใจสำคัญ คือ การวินิจฉัยได้เร็วก่อนที่จะเข้าสู่ระยะวิกฤต การติดตามดูอาการและการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด ระดับเกล็ดเลือดที่ลดลง และระดับความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น ไม่แนะนำให้สารน้ำ ก่อนที่จะมีการรั่วของพลาสมา และให้สารน้ำด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการใช้ยาทุกชนิด โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ

 

ควรใช้การเช็ดตัวช่วยลดไข้ร่วมด้วย และให้ผู้ป่วยได้ดื่มน้ำเกลือแร่มากๆ จะช่วยให้ไข้ลดลงได้บ้าง ยาลดไข้ไม่สามารถทำให้ระยะไข้สั้นลงได้

 

คำนิยาม : ไข้เลือดออกเดงกี่
ผู้ป่วยที่มีอาการทางคลินิก ร่วมกับเกณฑ์การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทั้ง 2 ข้อ คือ
1. ไข้เกิดแบบเฉียบพลัน และสูงลอย 2-7 วัน
2. อาการเลือดออก
3. เกล็ดเลือด น้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม.
4. เลือดข้นขึ้น

 

ปัจจุบัน WHO SEARO 2011 ได้ปรับหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยไข้เลือดออกให้ง่าย และสะดวกขึ้น โดยอนุโลมให้วินิจฉัยไข้เลือดออกได้ในผู้ป่วยที่มีไข้ และมีหลักฐานการรั่วของพลาสมา โดยที่อาจจะไม่ต้องมีอาการเลือดออก/Tourniquet test positive หรือเกล็ดเลือดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม. ทั้งนี้เนื่องจากในหลายประเทศ และหลายสถานที่ไม่ได้มีการทำ Tourniquet test และไม่ได้มีการตรวจติดตามเกล็ดเลือดบ่อยครั้ง

 

เอกสารอ้างอิง : การวินิจฉัยและรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี

บทความ
นโยบายส่วนตัวของเว็บไซต์ www.บึงกาฬ.com (โดเมนไทย)
นโยบายส่วนตัวของเว็บไซต์ www.บึงกาฬ.com (โดเมนไทย)

นโยบายส่วนตัว   ทีมงาน www.บึงกาฬ.com (บึงกาฬดอทคอม) จัดทำเพื่อเป็นศูนย์ข้อมูล การเดินทาง ที่เที่ยว ในจังหวัดบึงกาฬ ได้แก่ ภูทอก ภูลังกา วัดอาฮงศิลาวาส น้ำตกเจ็ดสี ภูวัว หาดคำสมบูรณ์ หาดสีดา ข่าว หางาน เศรษฐกิจ ศิลปะ วัฒนธรรม ชาวจังหวัดบึงกาฬ และ จังหวัดใกล้เคียง บุคคลทั่วไปได้ยอมรับเงื่อนไข และรายละเอียดต่างๆ สามารถเข้าถึงสื่อออนไลน์นี้ ตามข้อกำหนด และข้อตกลงดังต่อไปนี้ เท่านั้น   การใช้บริการข้อมูล ภาพ และส่วนประกอบต่างๆ   ทางเว็บไซต์ไม่อนุญาตให้นำภาพไปใช้ในทางการค้า ไม่ว่ากรณีใดๆ ทั้งสิ้น หากพบเห็นจะมีการดำเนินการตามกฎหมาย ทั้งนี้ขอให้ท่านได้ติดต่อผู้ดูแลระบบก่อนทุกครั้ง หากมีความประสงค์ข้างต้น   ...

หนองถิ่น กับ 8 กิจกรรม ตามชอบใจ ณ สวนสาธารณะ หนองถิ่น หนองคาย
หนองถิ่น กับ 8 กิจกรรม ตามชอบใจ ณ สวนสาธารณะ หนองถิ่น หนองคาย

หนองถิ่น หนองคาย   เป็นสวนสาธารณะ ที่ถือได้ว่าเป็นภาพลักษณ์ หรือ เป็นหน้าเป็นตาให้กับจังหวัดหนองคาย สำหรับความรู้สึกส่วนตัวของกระผมแล้วมองว่า…สวนสาธารณะเป็นเหมือนห้องรับแขกขนาดใหญ่ และเป็นตัวชี้วัดความสำเร็จของการดำเนินงานด้านสุขภาพในภาพรวม ทั้งนี้ก็ต้องวัดจำนวนคนที่มาออกกำลังกายด้วยนะครับ เหอะๆ   หนองถิ่น จุด พักผ่อน ออกกำลังกาย และจับจ่าย   แนวคิดทางด้านเศรษฐกิจที่มีความเกื้อหนุนกันระหว่าง สวนสาธารณะ กล่าวคือเป็นความสำเร็จจากการผสมผสานรูปแบบทั้ง 3 ได้แก่ การพักผ่อน สถานที่ออกกำลังกาย และการจับจ่ายใช้สอย ในระแวกใกล้เคียงจังหวัด ...

แต่งหน้าไปงานแต่ง แต่งหน้าเจ้าสาว กลางวัน กลางคืน เช่าชุด
แต่งหน้าไปงานแต่ง แต่งหน้าเจ้าสาว กลางวัน กลางคืน เช่าชุด

แต่งหน้าไปงานแต่ง   ผมเชื่อว่าสิ่งที่สาวๆ คิดระหว่างหยิบการ์ดเชิญเพื่อเป็นเกียรติในงานพิธีมงคลสมรส หรืองานแต่งของเพื่อนรัก คงหนีไม่พ้นเรื่องการลดน้ำหนัก สอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับ Theme งานว่าประมาณไหน  ชุดสวยทำยังไงจะได้มา ค้น Search เพื่อเทียบเคียงใบหน้าว่าเข้ากับทรงผมที่ชื่นชอบ รองเท้าส้นสูง เพื่อนเจ้าสาวบางท่านถึงกลับต้องซ้อมใส่รองเท้าส้นสูงเดินไปมาก่อนถึงวันงาน เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในวันจริงเลยทีเดียว ฯลฯ สิ่งเล็กๆ น้อยๆ ที่ผมกล่าวในข้างต้นมักจะเกิดขึ้นตั้งแต่เนิ่นๆ (อย่างน้อย  1 สัปดาห์) สิ่งที่สำคัญที่สุด คือ พขร. ส่วนตัวต้องดูดีไม่อายใคร….แล ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน