ไข้เลือดออก สาเหตุ อาการ การพยาบาล และการรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี

  13 ตุลาคม 2559 21:05    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1508  

ไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก

 

เด็กเสียชีวิตด้วย โรคไข้เลือดออก! กลายเป็นเรื่องที่สังคมเฝ้าจับตามอง ตราบาปที่ติดในความรู้สึกของกลุ่มคนที่ทำงานด้านสาธารณสุขเกาะกินใจวันแล้ววันเล่า แม้นว่าจะปฏิบัติงานภายใต้จรรณยาบรรณกันอย่างเต็มที่ก็ตามแต่ วันนี้หยิบเรื่องราวของโรคไข้เลือดออก โรคที่มียุงเป็นพาหะ (สิ่งมีชีวิตที่สันนิษฐานว่าเกิดพร้อมๆ กับไดโนเสาร์) จนหลายท่านใช้เตือนตนไม่ให้ประมาทว่า…ยุง ถ้ามันไม่เจ๋งจริง คงไม่มีโอกาสมาบินว่อนกัดเราอย่างเมามันเช่นทุกวันนี้หรอก

 

มีตำราทางวิชาการมากมายที่เขียนไว้ เกี่ยวกับ สาเหตุ แนวทางการป้องกัน การรักษา และการควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยส่วนใหญ่จะมีความสอดคล้องกับแนวทาง WHO สำหรับท่านที่ติดตามอ่านงานวิชาการเรื่อง โรคไข้เลือดออก คงจะพอจำได้ว่า หนังสือแนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ.2542 จนกระทั่งถึงฉบับที่ผมกำลังหยิบขึ้นมาอ่านอย่างตื่นเต้น (แนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี พิมพ์ครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2556)

 

ไข้เลือดออก และ ยุงลาย Aedes aegypti

 

เราทราบกันเป็นอย่างดีว่า ไข้เลือดออก เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (ซึ่งไม่มียารักษา และไม่สามารถผลิตวัคซีนป้องกันได้) ไข้เลือดออกจะมีการแพร่จากคนสู่คน โดยมียุงลายเป็นพาหะ เมื่อยุงลายกัดคนที่มีเชื้อไวรัสเดงกีจะใช้เวลาเพิ่มจำนวนในตัวยุงประมาณ 8-10 วัน หลังจากนั้นเชื้อเดงกี จะพร้อมแพร่กระจายทันที ตลอดอายุของยุงลาย 30-45 วัน

 

ไข้เลือดออก 4 กลุ่มอาการ เมื่อได้รับเชื้อ

 

1. กลุ่มอาการไวรัส จะมีอาการแสดงคล้ายๆ การติดเชื้อไวรัสทั่วๆ ไป อาจจะมีผื่นขึ้น สามารถวัดอุณหภูมิร่างกาย พบว่าผู้ป่วยจะมีไข้ในช่วง 2-3 วัน

 

2. กลุ่มอาการ ไข้เดงกี มีอาการไข้ ร่วมกับปวดศีรษะ ไข้สูงกระทันหัน ปวดศีรษะ ปวดรอบกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก บางรายอาจจะมีเกล็ดเลือดต่ำได้ ไม่สามารถวินิจฉัยตามอาการได้อย่างชัดเจน จะต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

 

3. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออกเดงกี มีอาการค่อนข้างชัดเจน คือ มีไข้สูงลอย ร่วมกับ อาการเลือดออก ตับโต อาจจะมีอาการช็อกในรายที่รุนแรง มีเกล็ดเลือดต่ำ ระดับความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงสูงขึ้น สิ่งเหล่านี้คือ การรั่วของพลาสมา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของโรคไข้เลือดออก

 

4. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออก เดงกี่ทีแปลกออกไป ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมีอาการทางสมอง ตับวาย ไตวาย เกิดจากภาวะช็อกนาน และมีการตับวายร่วมด้วย มักเกิดจากการติดเชื้อมากกว่า 1 อย่าง ร่วมกับการมีโรคประจำตัว

 

อาการไข้เลือดออก และการดำเนินโรค

 

ช่วงเวลที่ผู้ป่วยโดนยุงกัด หรือ ได้รับเชื้อ จนกระทั่งผู้ป่วยเริ่มมีอาการ 5-8 วัน โรคไข้เลือดออก จะมีรูปแบบค่อนข้างเฉพาะ 4 ประการ ดังนี้
1. ไข้สูงลอย 2-7 วัน
2. มีอาการเลือดออก ส่วนใหญ่จะพบที่ผิวหนัง
3. มีตับโต กดเจ็บ
4. มีภาวะการไหลเวียนล้มเหลว/ภาวะช็อก
 

ไข้เลือดออก กับ โอกาสรอดชีวิต

 

ถือเป็นสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ปกครอง ที่อยู่ใกล้ชิดบุตรหลาน หากสามารถสังเกตการดำเนินของโรคไข้เลือดออก ทั้ง 3 ระยะ ได้อย่างต่อเนื่อง และแม่นยำ ได้แก่ ระยะไข้ ระยะวิกฤต หรือ ระยะช็อก และระยะฟื้นตัว

 

1. ไข้เลือดออก  ระยะไข้ ผู้ป่วยทุกรายจะมีไข้สูงเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ส่วนใหญ่ไข้จะสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ไม่มีอาการไอ ไม่มีน้ำมูก ซึ่งจะสามารถแยกออกจากโรคทางเดินหายใจได้ สิ่งที่ต้องสังเกต คือ ผู้ป่วยจะเบื่ออาหาร อาเจียน อาจจะมีปวดท้องร่วมด้วย สิ่งที่พบได้บ่อย และมีความเป็นไปได้ที่จะนึกถึงโรคไข้เลือดออก คือ การทำ tourniquet test หรือ อาการหลอดเลือดเปราะ แตกง่าย

 

2. ไข้เลือดออก ระยะวิกฤต/ช็อก ผู้ป่วยไข้เลือดออกเดงกี ที่อยู่ในระยนี้ส่วนใหญ่จะมีภาวะรู้สติดี พูดรู้เรื่อง อาจบ่นกระหายน้ำ บางรายอาจมีอาการปวดท้องเกิดขึ้นอย่างกระทันหัน อาจเกิดได้หลังผู้ป่วยมีไข้ 2 วัน หรือ หลังมีไข้ 7 วัน (สรุปก็คือ ระยะนี้จะคาบเกี่ยวระหว่างไข้ลด)

 

3. ไข้เลือดออก ระยะฟื้นตัว สังเกตได้จากการที่ผู้ป่วยปัสสาวะเพิ่มมากขึ้น อยากรับประทานอาหาร


 

การรักษา ไข้เลือดออก

 

การรักษาใช้รูปแบบการประคับประคอง ตามอาการ หัวใจสำคัญ คือ การวินิจฉัยได้เร็วก่อนที่จะเข้าสู่ระยะวิกฤต การติดตามดูอาการและการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด ระดับเกล็ดเลือดที่ลดลง และระดับความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น ไม่แนะนำให้สารน้ำ ก่อนที่จะมีการรั่วของพลาสมา และให้สารน้ำด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการใช้ยาทุกชนิด โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ

 

ควรใช้การเช็ดตัวช่วยลดไข้ร่วมด้วย และให้ผู้ป่วยได้ดื่มน้ำเกลือแร่มากๆ จะช่วยให้ไข้ลดลงได้บ้าง ยาลดไข้ไม่สามารถทำให้ระยะไข้สั้นลงได้

 

คำนิยาม : ไข้เลือดออกเดงกี่
ผู้ป่วยที่มีอาการทางคลินิก ร่วมกับเกณฑ์การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทั้ง 2 ข้อ คือ
1. ไข้เกิดแบบเฉียบพลัน และสูงลอย 2-7 วัน
2. อาการเลือดออก
3. เกล็ดเลือด น้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม.
4. เลือดข้นขึ้น

 

ปัจจุบัน WHO SEARO 2011 ได้ปรับหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยไข้เลือดออกให้ง่าย และสะดวกขึ้น โดยอนุโลมให้วินิจฉัยไข้เลือดออกได้ในผู้ป่วยที่มีไข้ และมีหลักฐานการรั่วของพลาสมา โดยที่อาจจะไม่ต้องมีอาการเลือดออก/Tourniquet test positive หรือเกล็ดเลือดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม. ทั้งนี้เนื่องจากในหลายประเทศ และหลายสถานที่ไม่ได้มีการทำ Tourniquet test และไม่ได้มีการตรวจติดตามเกล็ดเลือดบ่อยครั้ง

 

เอกสารอ้างอิง : การวินิจฉัยและรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี

บทความ
ยูดีทาวน์ อุดรธานี แหล่งชิม ช้อปปิ้ง ถนนคนเดิน – สินค้าแบรนด์ดัง
ยูดีทาวน์ อุดรธานี แหล่งชิม ช้อปปิ้ง ถนนคนเดิน – สินค้าแบรนด์ดัง

ยูดีทาวน์ อุดรธานี   ยูดีทาวน์ อุดรธานี ถือได้ว่าเป็นจุดแรกที่นักท่องเที่ยวจะต้องขีดๆ เขียนสัญลักษณ์ไว้บนแผนที่ เพื่อเตือนความจำว่า…พลาดไม่ได้ สำหรับย่านการค้าที่มีความลงตัวทั้งทางด้าน สถานที่จอดรถยนต์ (มี รปภ.คอยให้สัญญาณเวลาถอยจอด คอยจัดระเบียบรถอย่างเคร่งครัด) บรรยากาศร่มรื่น แสง สี เสียงเพลงคลอเบาๆ ชวนใจให้รู้สึกผ่อนคลายให้ทุกวันกลายเป็นสบายๆ ได้อย่างน่าสนใจ ทว่า สาวๆ ขาช้อปขอให้ได้หยิบๆ จับๆ เลือกๆ สิ่งที่ตนหมายปองก็สุขใจแล้ว…   ยุคก่อน ยูดีทาวน์ อุดรธานี   ด้วยเหตุผลที่ว่า กระผมเป็นคนที่ไม่ค่อยชอบเ ...

ภูทอก พุทธสถานที่น่าสนใจ เป็นก็บสังขาร พระอาจารย์ จวน กุลเชฏโฐ
ภูทอก พุทธสถานที่น่าสนใจ เป็นก็บสังขาร พระอาจารย์ จวน กุลเชฏโฐ

  ภูทอก บึงกาฬ   ภูเขาที่สูงชัน มีแนวให้ป่ายปีนตามธรรมชาติ ยังดึงดูดใจให้มนุษย์พันธุ์ท่องเที่ยวปีนป่ายเพื่อพิชิตยอดสูงสุดมาแล้ว หากภูทอก ของจังหวัดบึงกาฬ มีเสน่ห์มากกว่านั้น ด้วยชั้นลดหลั่น ที่มีหินภูเขาที่ผ่านการกัดเซาะของลมธรรมชาติจนได้ลวดลายสลักเสลาราวแกรนด์แคนย่อนอันโด่งดังในต่างประเทศ อีกทั้งหน้าผาที่ยื่นไปในอากาศที่รองรับก้อนหินไว้คล้ายกับพระธาตุอินทร์แขวนที่ธรรมชาติไม่ให้คำตอบว่า ตั้งอยู่ได้อย่างไร สิ่งเหล่านี้ ก็เพียงพอที่จะดึงดูดนักท่องเที่ยวและทำให้ที่นี่ กลายเป็นสถานที่ที่ชวนให้ไปกัน   สถานที่ตั้ง

น้ำตกถ้ำพระ  3 สิ่ง กินข้าวป่า เล่นสไลเดอร์ และถ่ายภาพสวยๆ
น้ำตกถ้ำพระ 3 สิ่ง กินข้าวป่า เล่นสไลเดอร์ และถ่ายภาพสวยๆ

น้ำตกถ้ำพระ   น้ำตกถ้ำพระ เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ ที่มีแหล่งกำเนิดต้นน้ำจากภูวัว และ (อยู่ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว เน้นนะครับว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ไม่ใช่อุทยานฯ) ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ น้ำตกถ้ำพระ กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในเชิงอนุรักษ์ที่หลายๆ ท่านเห็นภาพแล้วถึงขั้นตั้งปณิธานว่า…”ครั้งหนึ่ง…ฉันจะต้องมาให้ได้” เรามาช่วยกันเรียงร้อยเรื่องราว ณ น้ำตกถ้ำพระ อ.เซกา จ.บึงกาฬ ให้ประจักษ์แก่สายตาคนทั่วโลกกันเถอะ   ก่อนที่เพื่อนๆ จะเดินทางไปยัง น้ำตกถ้ำพระ หรือน้ำตกที่ไหนก็ตาม อยากจะฝากประเด็นในกา ...

ถ้ำดินเพียง ณ วัดถ้ำศรีมงคล อำเภอสังคม  ตามรอยประตูเมืองพญานาคฯ
ถ้ำดินเพียง ณ วัดถ้ำศรีมงคล อำเภอสังคม ตามรอยประตูเมืองพญานาคฯ

ถ้ำดินเพียง   ตำนานแห่งความเชื่อ ศาสตร์ที่สะท้อนความเกี่ยวโยงระหว่าง พุทธศาสนา พญานาค และชาวบ้าน ดังจะเห็นได้จากร่องรอยในสถานที่ต่างๆ จนกระทั่งกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในเชิงวิถีพุทธ และที่สำคัญผู้คนทั่วประเทศต่างหลั่งไหลเข้ามาเที่ยวชม บ้างก็ท้าพิสูจน์ (ที่เห็นได้อย่างชัดเจน คือ ปรากฎการณ์บั้งไฟพญานาคในช่วงเทศกาลออกพรรษา นั่นเอง) อย่างไรก็ดีแม้ความรู้สึกในเชิงบวกดังกล่าวจะยากต่อการพิสูจน์ แต่เราก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า…หลายๆ สิ่ง หลายๆ อย่าง และล้วนแล้วเจริญรุ่งเรืองอันเกิดจากความเชื่อนี้  อาทิ ภูลังกา อำเภอบึงโขงหลง จังหวัดบึงกาฬ ,คำชะโนด อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุด ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน