ไข้เลือดออก สาเหตุ อาการ การพยาบาล และการรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี

  13 ตุลาคม 2559 21:05    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1571  

ไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก

 

เด็กเสียชีวิตด้วย โรคไข้เลือดออก! กลายเป็นเรื่องที่สังคมเฝ้าจับตามอง ตราบาปที่ติดในความรู้สึกของกลุ่มคนที่ทำงานด้านสาธารณสุขเกาะกินใจวันแล้ววันเล่า แม้นว่าจะปฏิบัติงานภายใต้จรรณยาบรรณกันอย่างเต็มที่ก็ตามแต่ วันนี้หยิบเรื่องราวของโรคไข้เลือดออก โรคที่มียุงเป็นพาหะ (สิ่งมีชีวิตที่สันนิษฐานว่าเกิดพร้อมๆ กับไดโนเสาร์) จนหลายท่านใช้เตือนตนไม่ให้ประมาทว่า…ยุง ถ้ามันไม่เจ๋งจริง คงไม่มีโอกาสมาบินว่อนกัดเราอย่างเมามันเช่นทุกวันนี้หรอก

 

มีตำราทางวิชาการมากมายที่เขียนไว้ เกี่ยวกับ สาเหตุ แนวทางการป้องกัน การรักษา และการควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยส่วนใหญ่จะมีความสอดคล้องกับแนวทาง WHO สำหรับท่านที่ติดตามอ่านงานวิชาการเรื่อง โรคไข้เลือดออก คงจะพอจำได้ว่า หนังสือแนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ.2542 จนกระทั่งถึงฉบับที่ผมกำลังหยิบขึ้นมาอ่านอย่างตื่นเต้น (แนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี พิมพ์ครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2556)

 

ไข้เลือดออก และ ยุงลาย Aedes aegypti

 

เราทราบกันเป็นอย่างดีว่า ไข้เลือดออก เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (ซึ่งไม่มียารักษา และไม่สามารถผลิตวัคซีนป้องกันได้) ไข้เลือดออกจะมีการแพร่จากคนสู่คน โดยมียุงลายเป็นพาหะ เมื่อยุงลายกัดคนที่มีเชื้อไวรัสเดงกีจะใช้เวลาเพิ่มจำนวนในตัวยุงประมาณ 8-10 วัน หลังจากนั้นเชื้อเดงกี จะพร้อมแพร่กระจายทันที ตลอดอายุของยุงลาย 30-45 วัน

 

ไข้เลือดออก 4 กลุ่มอาการ เมื่อได้รับเชื้อ

 

1. กลุ่มอาการไวรัส จะมีอาการแสดงคล้ายๆ การติดเชื้อไวรัสทั่วๆ ไป อาจจะมีผื่นขึ้น สามารถวัดอุณหภูมิร่างกาย พบว่าผู้ป่วยจะมีไข้ในช่วง 2-3 วัน

 

2. กลุ่มอาการ ไข้เดงกี มีอาการไข้ ร่วมกับปวดศีรษะ ไข้สูงกระทันหัน ปวดศีรษะ ปวดรอบกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก บางรายอาจจะมีเกล็ดเลือดต่ำได้ ไม่สามารถวินิจฉัยตามอาการได้อย่างชัดเจน จะต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

 

3. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออกเดงกี มีอาการค่อนข้างชัดเจน คือ มีไข้สูงลอย ร่วมกับ อาการเลือดออก ตับโต อาจจะมีอาการช็อกในรายที่รุนแรง มีเกล็ดเลือดต่ำ ระดับความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงสูงขึ้น สิ่งเหล่านี้คือ การรั่วของพลาสมา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของโรคไข้เลือดออก

 

4. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออก เดงกี่ทีแปลกออกไป ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมีอาการทางสมอง ตับวาย ไตวาย เกิดจากภาวะช็อกนาน และมีการตับวายร่วมด้วย มักเกิดจากการติดเชื้อมากกว่า 1 อย่าง ร่วมกับการมีโรคประจำตัว

 

อาการไข้เลือดออก และการดำเนินโรค

 

ช่วงเวลที่ผู้ป่วยโดนยุงกัด หรือ ได้รับเชื้อ จนกระทั่งผู้ป่วยเริ่มมีอาการ 5-8 วัน โรคไข้เลือดออก จะมีรูปแบบค่อนข้างเฉพาะ 4 ประการ ดังนี้
1. ไข้สูงลอย 2-7 วัน
2. มีอาการเลือดออก ส่วนใหญ่จะพบที่ผิวหนัง
3. มีตับโต กดเจ็บ
4. มีภาวะการไหลเวียนล้มเหลว/ภาวะช็อก
 

ไข้เลือดออก กับ โอกาสรอดชีวิต

 

ถือเป็นสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ปกครอง ที่อยู่ใกล้ชิดบุตรหลาน หากสามารถสังเกตการดำเนินของโรคไข้เลือดออก ทั้ง 3 ระยะ ได้อย่างต่อเนื่อง และแม่นยำ ได้แก่ ระยะไข้ ระยะวิกฤต หรือ ระยะช็อก และระยะฟื้นตัว

 

1. ไข้เลือดออก  ระยะไข้ ผู้ป่วยทุกรายจะมีไข้สูงเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ส่วนใหญ่ไข้จะสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ไม่มีอาการไอ ไม่มีน้ำมูก ซึ่งจะสามารถแยกออกจากโรคทางเดินหายใจได้ สิ่งที่ต้องสังเกต คือ ผู้ป่วยจะเบื่ออาหาร อาเจียน อาจจะมีปวดท้องร่วมด้วย สิ่งที่พบได้บ่อย และมีความเป็นไปได้ที่จะนึกถึงโรคไข้เลือดออก คือ การทำ tourniquet test หรือ อาการหลอดเลือดเปราะ แตกง่าย

 

2. ไข้เลือดออก ระยะวิกฤต/ช็อก ผู้ป่วยไข้เลือดออกเดงกี ที่อยู่ในระยนี้ส่วนใหญ่จะมีภาวะรู้สติดี พูดรู้เรื่อง อาจบ่นกระหายน้ำ บางรายอาจมีอาการปวดท้องเกิดขึ้นอย่างกระทันหัน อาจเกิดได้หลังผู้ป่วยมีไข้ 2 วัน หรือ หลังมีไข้ 7 วัน (สรุปก็คือ ระยะนี้จะคาบเกี่ยวระหว่างไข้ลด)

 

3. ไข้เลือดออก ระยะฟื้นตัว สังเกตได้จากการที่ผู้ป่วยปัสสาวะเพิ่มมากขึ้น อยากรับประทานอาหาร


 

การรักษา ไข้เลือดออก

 

การรักษาใช้รูปแบบการประคับประคอง ตามอาการ หัวใจสำคัญ คือ การวินิจฉัยได้เร็วก่อนที่จะเข้าสู่ระยะวิกฤต การติดตามดูอาการและการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด ระดับเกล็ดเลือดที่ลดลง และระดับความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น ไม่แนะนำให้สารน้ำ ก่อนที่จะมีการรั่วของพลาสมา และให้สารน้ำด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการใช้ยาทุกชนิด โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ

 

ควรใช้การเช็ดตัวช่วยลดไข้ร่วมด้วย และให้ผู้ป่วยได้ดื่มน้ำเกลือแร่มากๆ จะช่วยให้ไข้ลดลงได้บ้าง ยาลดไข้ไม่สามารถทำให้ระยะไข้สั้นลงได้

 

คำนิยาม : ไข้เลือดออกเดงกี่
ผู้ป่วยที่มีอาการทางคลินิก ร่วมกับเกณฑ์การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทั้ง 2 ข้อ คือ
1. ไข้เกิดแบบเฉียบพลัน และสูงลอย 2-7 วัน
2. อาการเลือดออก
3. เกล็ดเลือด น้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม.
4. เลือดข้นขึ้น

 

ปัจจุบัน WHO SEARO 2011 ได้ปรับหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยไข้เลือดออกให้ง่าย และสะดวกขึ้น โดยอนุโลมให้วินิจฉัยไข้เลือดออกได้ในผู้ป่วยที่มีไข้ และมีหลักฐานการรั่วของพลาสมา โดยที่อาจจะไม่ต้องมีอาการเลือดออก/Tourniquet test positive หรือเกล็ดเลือดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม. ทั้งนี้เนื่องจากในหลายประเทศ และหลายสถานที่ไม่ได้มีการทำ Tourniquet test และไม่ได้มีการตรวจติดตามเกล็ดเลือดบ่อยครั้ง

 

เอกสารอ้างอิง : การวินิจฉัยและรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี

บทความ
น้ำตกถ้ำพระ  3 สิ่ง กินข้าวป่า เล่นสไลเดอร์ และถ่ายภาพสวยๆ
น้ำตกถ้ำพระ 3 สิ่ง กินข้าวป่า เล่นสไลเดอร์ และถ่ายภาพสวยๆ

น้ำตกถ้ำพระ   น้ำตกถ้ำพระ เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ ที่มีแหล่งกำเนิดต้นน้ำจากภูวัว และ (อยู่ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว เน้นนะครับว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ไม่ใช่อุทยานฯ) ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ น้ำตกถ้ำพระ กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในเชิงอนุรักษ์ที่หลายๆ ท่านเห็นภาพแล้วถึงขั้นตั้งปณิธานว่า…”ครั้งหนึ่ง…ฉันจะต้องมาให้ได้” เรามาช่วยกันเรียงร้อยเรื่องราว ณ น้ำตกถ้ำพระ อ.เซกา จ.บึงกาฬ ให้ประจักษ์แก่สายตาคนทั่วโลกกันเถอะ   ก่อนที่เพื่อนๆ จะเดินทางไปยัง น้ำตกถ้ำพระ หรือน้ำตกที่ไหนก็ตาม อยากจะฝากประเด็นในกา ...

หอนาฬิกา โซ่พิสัย ย่านชุมชนในอุดมคติ สู่ย่านการค้า
หอนาฬิกา โซ่พิสัย ย่านชุมชนในอุดมคติ สู่ย่านการค้า

หอนาฬิกา โซ่พิสัย   จำได้ว่า…เคยบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับ หอนาฬิกา อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ แห่งนี้ไปแล้วครั้งหนึ่ง เป็นประเด็นเกี่ยวกับความสับสนในการใช้เส้นทางบริเวณช่องทางแยก ณ หอนาฬิกาแห่งนี้ (สรุปประเด็นให้เพื่อนๆ ได้เข้าใจตรงกันอีกครั้ง โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาจากต่างจังหวัด ฤ แม้กระทั่งไม่ได้กับมาเยี่ยมเยือนบ้านเกิดนาน ขอให้ใช้เส้นทางแยกบริเวณหอนาฬิกา โซ่พิสัย แห่งนี้ด้วยความระมัดระวัง…เพราะ หอนาฬิกา โซ่พิสัยจะว่าเป็นวงเวียนก็ไม่เชิง จะว่าเป็นทางแยกก็ไม่ใช่ เนื่องจากมีเส้นทางเยื้องกันไม่มาก ยกตัวอย่างให้เห็นภาพโดยปกติเวลา ...

ร้านเช่าชุดแต่งงาน ช่างภาพ จีวาย เวดดิ้ง สตูดิโอ (บ้านบุ่งแก้ว อ.โนนสะอาด)
ร้านเช่าชุดแต่งงาน ช่างภาพ จีวาย เวดดิ้ง สตูดิโอ (บ้านบุ่งแก้ว อ.โนนสะอาด)

  จีวาย เวดดิ้ง สตูดิโอ (ร้านพรีเวดดิ้ง บ้านบุ่งแก้ว อ.โนนสะอาด)     สวัสดีครับ...ว่าที่คู่บ่าวสาวที่น่ารักทุกท่าน หลังจากที่ได้ตระเวนชมภาพพรีเวดดิ้งสวยๆ ภาพงานพิธี งานแต่ง ทั้งในสื่อ Social ยอดนิยม  Search ในเว็บไซต์ต่างๆ รวมถึงแหล่งข้อมูลอื่นๆ มาพอสมควร...ต้องขอนำเรียนทุกท่านครับว่า...ในยุค 4.0   มีสิ่งอำนวยความสะดวกให้เราได้เลือกสรรมากมาย โดยเฉพาะการ ถ่ายพรีเวดดิ้ง ร้านเช่าชุด แต่งงาน แม้แหล่งข้อมูลดังกล่าวจะมากมายสักเพียงใด แต่คำถามก็ยังคงเกิดขึ้นในใจคู่บ่าวสาวอยู่เสมอๆ เช่น จะเลือกร้านไหนดี เช่าชุด ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน