ไข้เลือดออก สาเหตุ อาการ การพยาบาล และการรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี

  13 ตุลาคม 2559 21:05    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1258  

ไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก

 

เด็กเสียชีวิตด้วย โรคไข้เลือดออก! กลายเป็นเรื่องที่สังคมเฝ้าจับตามอง ตราบาปที่ติดในความรู้สึกของกลุ่มคนที่ทำงานด้านสาธารณสุขเกาะกินใจวันแล้ววันเล่า แม้นว่าจะปฏิบัติงานภายใต้จรรณยาบรรณกันอย่างเต็มที่ก็ตามแต่ วันนี้หยิบเรื่องราวของโรคไข้เลือดออก โรคที่มียุงเป็นพาหะ (สิ่งมีชีวิตที่สันนิษฐานว่าเกิดพร้อมๆ กับไดโนเสาร์) จนหลายท่านใช้เตือนตนไม่ให้ประมาทว่า…ยุง ถ้ามันไม่เจ๋งจริง คงไม่มีโอกาสมาบินว่อนกัดเราอย่างเมามันเช่นทุกวันนี้หรอก

 

มีตำราทางวิชาการมากมายที่เขียนไว้ เกี่ยวกับ สาเหตุ แนวทางการป้องกัน การรักษา และการควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยส่วนใหญ่จะมีความสอดคล้องกับแนวทาง WHO สำหรับท่านที่ติดตามอ่านงานวิชาการเรื่อง โรคไข้เลือดออก คงจะพอจำได้ว่า หนังสือแนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ.2542 จนกระทั่งถึงฉบับที่ผมกำลังหยิบขึ้นมาอ่านอย่างตื่นเต้น (แนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี พิมพ์ครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2556)

 

ไข้เลือดออก และ ยุงลาย Aedes aegypti

 

เราทราบกันเป็นอย่างดีว่า ไข้เลือดออก เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (ซึ่งไม่มียารักษา และไม่สามารถผลิตวัคซีนป้องกันได้) ไข้เลือดออกจะมีการแพร่จากคนสู่คน โดยมียุงลายเป็นพาหะ เมื่อยุงลายกัดคนที่มีเชื้อไวรัสเดงกีจะใช้เวลาเพิ่มจำนวนในตัวยุงประมาณ 8-10 วัน หลังจากนั้นเชื้อเดงกี จะพร้อมแพร่กระจายทันที ตลอดอายุของยุงลาย 30-45 วัน

 

ไข้เลือดออก 4 กลุ่มอาการ เมื่อได้รับเชื้อ

 

1. กลุ่มอาการไวรัส จะมีอาการแสดงคล้ายๆ การติดเชื้อไวรัสทั่วๆ ไป อาจจะมีผื่นขึ้น สามารถวัดอุณหภูมิร่างกาย พบว่าผู้ป่วยจะมีไข้ในช่วง 2-3 วัน

 

2. กลุ่มอาการ ไข้เดงกี มีอาการไข้ ร่วมกับปวดศีรษะ ไข้สูงกระทันหัน ปวดศีรษะ ปวดรอบกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก บางรายอาจจะมีเกล็ดเลือดต่ำได้ ไม่สามารถวินิจฉัยตามอาการได้อย่างชัดเจน จะต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

 

3. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออกเดงกี มีอาการค่อนข้างชัดเจน คือ มีไข้สูงลอย ร่วมกับ อาการเลือดออก ตับโต อาจจะมีอาการช็อกในรายที่รุนแรง มีเกล็ดเลือดต่ำ ระดับความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงสูงขึ้น สิ่งเหล่านี้คือ การรั่วของพลาสมา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของโรคไข้เลือดออก

 

4. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออก เดงกี่ทีแปลกออกไป ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมีอาการทางสมอง ตับวาย ไตวาย เกิดจากภาวะช็อกนาน และมีการตับวายร่วมด้วย มักเกิดจากการติดเชื้อมากกว่า 1 อย่าง ร่วมกับการมีโรคประจำตัว

 

อาการไข้เลือดออก และการดำเนินโรค

 

ช่วงเวลที่ผู้ป่วยโดนยุงกัด หรือ ได้รับเชื้อ จนกระทั่งผู้ป่วยเริ่มมีอาการ 5-8 วัน โรคไข้เลือดออก จะมีรูปแบบค่อนข้างเฉพาะ 4 ประการ ดังนี้
1. ไข้สูงลอย 2-7 วัน
2. มีอาการเลือดออก ส่วนใหญ่จะพบที่ผิวหนัง
3. มีตับโต กดเจ็บ
4. มีภาวะการไหลเวียนล้มเหลว/ภาวะช็อก
 

ไข้เลือดออก กับ โอกาสรอดชีวิต

 

ถือเป็นสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ปกครอง ที่อยู่ใกล้ชิดบุตรหลาน หากสามารถสังเกตการดำเนินของโรคไข้เลือดออก ทั้ง 3 ระยะ ได้อย่างต่อเนื่อง และแม่นยำ ได้แก่ ระยะไข้ ระยะวิกฤต หรือ ระยะช็อก และระยะฟื้นตัว

 

1. ไข้เลือดออก  ระยะไข้ ผู้ป่วยทุกรายจะมีไข้สูงเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ส่วนใหญ่ไข้จะสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ไม่มีอาการไอ ไม่มีน้ำมูก ซึ่งจะสามารถแยกออกจากโรคทางเดินหายใจได้ สิ่งที่ต้องสังเกต คือ ผู้ป่วยจะเบื่ออาหาร อาเจียน อาจจะมีปวดท้องร่วมด้วย สิ่งที่พบได้บ่อย และมีความเป็นไปได้ที่จะนึกถึงโรคไข้เลือดออก คือ การทำ tourniquet test หรือ อาการหลอดเลือดเปราะ แตกง่าย

 

2. ไข้เลือดออก ระยะวิกฤต/ช็อก ผู้ป่วยไข้เลือดออกเดงกี ที่อยู่ในระยนี้ส่วนใหญ่จะมีภาวะรู้สติดี พูดรู้เรื่อง อาจบ่นกระหายน้ำ บางรายอาจมีอาการปวดท้องเกิดขึ้นอย่างกระทันหัน อาจเกิดได้หลังผู้ป่วยมีไข้ 2 วัน หรือ หลังมีไข้ 7 วัน (สรุปก็คือ ระยะนี้จะคาบเกี่ยวระหว่างไข้ลด)

 

3. ไข้เลือดออก ระยะฟื้นตัว สังเกตได้จากการที่ผู้ป่วยปัสสาวะเพิ่มมากขึ้น อยากรับประทานอาหาร


 

การรักษา ไข้เลือดออก

 

การรักษาใช้รูปแบบการประคับประคอง ตามอาการ หัวใจสำคัญ คือ การวินิจฉัยได้เร็วก่อนที่จะเข้าสู่ระยะวิกฤต การติดตามดูอาการและการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด ระดับเกล็ดเลือดที่ลดลง และระดับความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น ไม่แนะนำให้สารน้ำ ก่อนที่จะมีการรั่วของพลาสมา และให้สารน้ำด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการใช้ยาทุกชนิด โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ

 

ควรใช้การเช็ดตัวช่วยลดไข้ร่วมด้วย และให้ผู้ป่วยได้ดื่มน้ำเกลือแร่มากๆ จะช่วยให้ไข้ลดลงได้บ้าง ยาลดไข้ไม่สามารถทำให้ระยะไข้สั้นลงได้

 

คำนิยาม : ไข้เลือดออกเดงกี่
ผู้ป่วยที่มีอาการทางคลินิก ร่วมกับเกณฑ์การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทั้ง 2 ข้อ คือ
1. ไข้เกิดแบบเฉียบพลัน และสูงลอย 2-7 วัน
2. อาการเลือดออก
3. เกล็ดเลือด น้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม.
4. เลือดข้นขึ้น

 

ปัจจุบัน WHO SEARO 2011 ได้ปรับหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยไข้เลือดออกให้ง่าย และสะดวกขึ้น โดยอนุโลมให้วินิจฉัยไข้เลือดออกได้ในผู้ป่วยที่มีไข้ และมีหลักฐานการรั่วของพลาสมา โดยที่อาจจะไม่ต้องมีอาการเลือดออก/Tourniquet test positive หรือเกล็ดเลือดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม. ทั้งนี้เนื่องจากในหลายประเทศ และหลายสถานที่ไม่ได้มีการทำ Tourniquet test และไม่ได้มีการตรวจติดตามเกล็ดเลือดบ่อยครั้ง

 

เอกสารอ้างอิง : การวินิจฉัยและรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี

บทความ
น้ำตกถ้ำพระ  3 สิ่ง กินข้าวป่า เล่นสไลเดอร์ และถ่ายภาพสวยๆ
น้ำตกถ้ำพระ 3 สิ่ง กินข้าวป่า เล่นสไลเดอร์ และถ่ายภาพสวยๆ

น้ำตกถ้ำพระ   น้ำตกถ้ำพระ เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ ที่มีแหล่งกำเนิดต้นน้ำจากภูวัว และ (อยู่ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว เน้นนะครับว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ไม่ใช่อุทยานฯ) ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ น้ำตกถ้ำพระ กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในเชิงอนุรักษ์ที่หลายๆ ท่านเห็นภาพแล้วถึงขั้นตั้งปณิธานว่า…”ครั้งหนึ่ง…ฉันจะต้องมาให้ได้” เรามาช่วยกันเรียงร้อยเรื่องราว ณ น้ำตกถ้ำพระ อ.เซกา จ.บึงกาฬ ให้ประจักษ์แก่สายตาคนทั่วโลกกันเถอะ   ก่อนที่เพื่อนๆ จะเดินทางไปยัง น้ำตกถ้ำพระ หรือน้ำตกที่ไหนก็ตาม อยากจะฝากประเด็นในกา ...

ถ่ายรูปยังไงให้สวย  5 สิ่งที่ต้องพร้อม เช่น การโพสท่า พรีเวดดิ้ง
ถ่ายรูปยังไงให้สวย 5 สิ่งที่ต้องพร้อม เช่น การโพสท่า พรีเวดดิ้ง

ถ่ายรูปยังไงให้สวย กับ 5 สิ่งที่ต้องพร้อม สวัสดีครับเพื่อนๆ…เผลอแป๊บเดียว เข้าสู่ปีที่ 3 แล้ว ที่ผมเปิดโอกาสให้กับตัวเองในการเรียนรู้ ฝึกปฏิบัติ และรับงานจริงไม่ว่าจะเป็นการถ่ายภาพรับปริญญา พิธีงานแต่ง และ พรีเวดดิ้ง  เป้าหมายที่ผมตั้งไว้ไม่ใหญ่มาก  “ขอแค่มีคนติดต่อจ้างงานพอได้ค่าน้ำมันกลับบ้าน ทำงานอย่างมีความสุขในร้านแกลอรี่ดีไซน์เก๋ๆ และเปิดให้ผู้คนระแวกบ้านได้มานั่งทำงาน เติมพลัง เสริมไอเดียต่างๆ และผมอาจจะถ่ายภาพบ้างตามแต่อารมณ์จะบันดาล”  ก่อนอื่น….ผมขอฝากประเด็นไว้ให้ทุกท่านได้ครุ่นคิด และเรียงลำดับการเข้า ...

ร้านอาหาร บ้านริมโขง อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ
ร้านอาหาร บ้านริมโขง อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ

ร้านอาหาร บ้านริมโขง   เหลือเวลาอีก 20 วัน จะเข้าสู่เทศกาลออกพรรษา “ปรากฎการณ์บั้งไฟพญานาค” เป็นสิ่งที่นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทย และชาวต่างชาติจับจ้อง คาดว่าในช่วงกลางเดือน กันยายน – สิ้นเดือนกันยายน ผู้คนจะค้นหาทำเลเหมาะๆ ริมฝั่งโขงสวยๆ และที่สำคัญจะต้องมีบั้งไฟพญานาคขึ้นให้ชมด้วย แต่ไม่ต้องกังวลไปนะครับ ไม่ว่าท่านจะเดินทางมา ณ ริมฝั่งโขงจุดไหน ก็เป็นแม่น้ำสายเดียวกัน และรถยนต์ติดขัดเช่นเดียวกัน วันนี้ผมหลบกระแสรถติดออกมาไกลถึง อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ   ณ ร้านอาหาร บ้านริมโขง อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ เป็นร้านอาหารที่เปิ ...

COFFEE CAFE โพนพิสัย ความลงตัว  ร้านกาแฟ ภัตตาคาร บาร์ สู่ AEC
COFFEE CAFE โพนพิสัย ความลงตัว ร้านกาแฟ ภัตตาคาร บาร์ สู่ AEC

coffee cafe โพนพิสัย   เป็นร้านที่กระผมได้ยิน ได้เห็นผู้คนมากมาย โดยเฉพาะสาวๆ ที่ทำงานต่างพูดถึงอยู่บ่อยๆ แถมยัง Update สถานะทางสังคมออนไลน์อยู่เนืองๆ จะว่าไปแล้วถ้าเราลองๆ แปลความหมายของคำว่า คอฟฟี่คาเฟ่ (coffee cafe)เราจะพบว่า มีร้านกาแฟไม่กี่ร้านที่ใช้คำว่า คาเฟ่ เพราะหากใช้คำนี้แล้วความลงตัวระหว่างภัตตาคาร และบาร์ จะต้องบังเกิด…(คาดหวัง)   โดยส่วนตัวผมแล้วไม่ค่อยชอบร้านกาแฟ ที่ไม่ติดริมถนน ไม่ได้มีเหตุผลส่วนตัว เพียงแต่รู้สึกว่า…การเดินเข้าร้านกาแฟริมถนน ฤ ร้านกาแฟในปั้มน้ำมันมันรู้สึกสะดวก และคุ้นเคย เอาหน่า&he ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน