ไข้เลือดออก สาเหตุ อาการ การพยาบาล และการรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี

  13 ตุลาคม 2559 21:05    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 1402  

ไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก

 

เด็กเสียชีวิตด้วย โรคไข้เลือดออก! กลายเป็นเรื่องที่สังคมเฝ้าจับตามอง ตราบาปที่ติดในความรู้สึกของกลุ่มคนที่ทำงานด้านสาธารณสุขเกาะกินใจวันแล้ววันเล่า แม้นว่าจะปฏิบัติงานภายใต้จรรณยาบรรณกันอย่างเต็มที่ก็ตามแต่ วันนี้หยิบเรื่องราวของโรคไข้เลือดออก โรคที่มียุงเป็นพาหะ (สิ่งมีชีวิตที่สันนิษฐานว่าเกิดพร้อมๆ กับไดโนเสาร์) จนหลายท่านใช้เตือนตนไม่ให้ประมาทว่า…ยุง ถ้ามันไม่เจ๋งจริง คงไม่มีโอกาสมาบินว่อนกัดเราอย่างเมามันเช่นทุกวันนี้หรอก

 

มีตำราทางวิชาการมากมายที่เขียนไว้ เกี่ยวกับ สาเหตุ แนวทางการป้องกัน การรักษา และการควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยส่วนใหญ่จะมีความสอดคล้องกับแนวทาง WHO สำหรับท่านที่ติดตามอ่านงานวิชาการเรื่อง โรคไข้เลือดออก คงจะพอจำได้ว่า หนังสือแนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ.2542 จนกระทั่งถึงฉบับที่ผมกำลังหยิบขึ้นมาอ่านอย่างตื่นเต้น (แนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี พิมพ์ครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2556)

 

ไข้เลือดออก และ ยุงลาย Aedes aegypti

 

เราทราบกันเป็นอย่างดีว่า ไข้เลือดออก เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (ซึ่งไม่มียารักษา และไม่สามารถผลิตวัคซีนป้องกันได้) ไข้เลือดออกจะมีการแพร่จากคนสู่คน โดยมียุงลายเป็นพาหะ เมื่อยุงลายกัดคนที่มีเชื้อไวรัสเดงกีจะใช้เวลาเพิ่มจำนวนในตัวยุงประมาณ 8-10 วัน หลังจากนั้นเชื้อเดงกี จะพร้อมแพร่กระจายทันที ตลอดอายุของยุงลาย 30-45 วัน

 

ไข้เลือดออก 4 กลุ่มอาการ เมื่อได้รับเชื้อ

 

1. กลุ่มอาการไวรัส จะมีอาการแสดงคล้ายๆ การติดเชื้อไวรัสทั่วๆ ไป อาจจะมีผื่นขึ้น สามารถวัดอุณหภูมิร่างกาย พบว่าผู้ป่วยจะมีไข้ในช่วง 2-3 วัน

 

2. กลุ่มอาการ ไข้เดงกี มีอาการไข้ ร่วมกับปวดศีรษะ ไข้สูงกระทันหัน ปวดศีรษะ ปวดรอบกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก บางรายอาจจะมีเกล็ดเลือดต่ำได้ ไม่สามารถวินิจฉัยตามอาการได้อย่างชัดเจน จะต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

 

3. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออกเดงกี มีอาการค่อนข้างชัดเจน คือ มีไข้สูงลอย ร่วมกับ อาการเลือดออก ตับโต อาจจะมีอาการช็อกในรายที่รุนแรง มีเกล็ดเลือดต่ำ ระดับความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงสูงขึ้น สิ่งเหล่านี้คือ การรั่วของพลาสมา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของโรคไข้เลือดออก

 

4. กลุ่มอาการ ไข้เลือดออก เดงกี่ทีแปลกออกไป ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมีอาการทางสมอง ตับวาย ไตวาย เกิดจากภาวะช็อกนาน และมีการตับวายร่วมด้วย มักเกิดจากการติดเชื้อมากกว่า 1 อย่าง ร่วมกับการมีโรคประจำตัว

 

อาการไข้เลือดออก และการดำเนินโรค

 

ช่วงเวลที่ผู้ป่วยโดนยุงกัด หรือ ได้รับเชื้อ จนกระทั่งผู้ป่วยเริ่มมีอาการ 5-8 วัน โรคไข้เลือดออก จะมีรูปแบบค่อนข้างเฉพาะ 4 ประการ ดังนี้
1. ไข้สูงลอย 2-7 วัน
2. มีอาการเลือดออก ส่วนใหญ่จะพบที่ผิวหนัง
3. มีตับโต กดเจ็บ
4. มีภาวะการไหลเวียนล้มเหลว/ภาวะช็อก
 

ไข้เลือดออก กับ โอกาสรอดชีวิต

 

ถือเป็นสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ปกครอง ที่อยู่ใกล้ชิดบุตรหลาน หากสามารถสังเกตการดำเนินของโรคไข้เลือดออก ทั้ง 3 ระยะ ได้อย่างต่อเนื่อง และแม่นยำ ได้แก่ ระยะไข้ ระยะวิกฤต หรือ ระยะช็อก และระยะฟื้นตัว

 

1. ไข้เลือดออก  ระยะไข้ ผู้ป่วยทุกรายจะมีไข้สูงเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ส่วนใหญ่ไข้จะสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส ไม่มีอาการไอ ไม่มีน้ำมูก ซึ่งจะสามารถแยกออกจากโรคทางเดินหายใจได้ สิ่งที่ต้องสังเกต คือ ผู้ป่วยจะเบื่ออาหาร อาเจียน อาจจะมีปวดท้องร่วมด้วย สิ่งที่พบได้บ่อย และมีความเป็นไปได้ที่จะนึกถึงโรคไข้เลือดออก คือ การทำ tourniquet test หรือ อาการหลอดเลือดเปราะ แตกง่าย

 

2. ไข้เลือดออก ระยะวิกฤต/ช็อก ผู้ป่วยไข้เลือดออกเดงกี ที่อยู่ในระยนี้ส่วนใหญ่จะมีภาวะรู้สติดี พูดรู้เรื่อง อาจบ่นกระหายน้ำ บางรายอาจมีอาการปวดท้องเกิดขึ้นอย่างกระทันหัน อาจเกิดได้หลังผู้ป่วยมีไข้ 2 วัน หรือ หลังมีไข้ 7 วัน (สรุปก็คือ ระยะนี้จะคาบเกี่ยวระหว่างไข้ลด)

 

3. ไข้เลือดออก ระยะฟื้นตัว สังเกตได้จากการที่ผู้ป่วยปัสสาวะเพิ่มมากขึ้น อยากรับประทานอาหาร


 

การรักษา ไข้เลือดออก

 

การรักษาใช้รูปแบบการประคับประคอง ตามอาการ หัวใจสำคัญ คือ การวินิจฉัยได้เร็วก่อนที่จะเข้าสู่ระยะวิกฤต การติดตามดูอาการและการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด ระดับเกล็ดเลือดที่ลดลง และระดับความเข้มข้นของเลือดเพิ่มขึ้น ไม่แนะนำให้สารน้ำ ก่อนที่จะมีการรั่วของพลาสมา และให้สารน้ำด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการใช้ยาทุกชนิด โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ

 

ควรใช้การเช็ดตัวช่วยลดไข้ร่วมด้วย และให้ผู้ป่วยได้ดื่มน้ำเกลือแร่มากๆ จะช่วยให้ไข้ลดลงได้บ้าง ยาลดไข้ไม่สามารถทำให้ระยะไข้สั้นลงได้

 

คำนิยาม : ไข้เลือดออกเดงกี่
ผู้ป่วยที่มีอาการทางคลินิก ร่วมกับเกณฑ์การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทั้ง 2 ข้อ คือ
1. ไข้เกิดแบบเฉียบพลัน และสูงลอย 2-7 วัน
2. อาการเลือดออก
3. เกล็ดเลือด น้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม.
4. เลือดข้นขึ้น

 

ปัจจุบัน WHO SEARO 2011 ได้ปรับหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยไข้เลือดออกให้ง่าย และสะดวกขึ้น โดยอนุโลมให้วินิจฉัยไข้เลือดออกได้ในผู้ป่วยที่มีไข้ และมีหลักฐานการรั่วของพลาสมา โดยที่อาจจะไม่ต้องมีอาการเลือดออก/Tourniquet test positive หรือเกล็ดเลือดน้อยกว่าหรือเท่ากับ 100,000 เซลล์/ลบ.มม. ทั้งนี้เนื่องจากในหลายประเทศ และหลายสถานที่ไม่ได้มีการทำ Tourniquet test และไม่ได้มีการตรวจติดตามเกล็ดเลือดบ่อยครั้ง

 

เอกสารอ้างอิง : การวินิจฉัยและรักษา โรคไข้เลือดออกเดงกี ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามหาราชินี

บทความ
ประวัติ โจน จันได ผู้อาศัยอยู่ บ้านดิน ณ ไร่ พันพรรณ
ประวัติ โจน จันได ผู้อาศัยอยู่ บ้านดิน ณ ไร่ พันพรรณ

โจน จันได : ธรรมชาติ คือ ความสุขที่แท้จริง?     บุคคลผู้นี้สามารถสะกดใจให้ผมจดจ่อ กับ วิดีโอ บน Youtube นานกว่า 2 ชั่วโมง ความบ้าคลั่งที่กระแสสังคมส่งมอบให้เขา นำมาซึ่ง ความบ้าบิ่น ฉีกออกจากฎที่เขาไม่มีแม้กระทั่งเวลาที่จะคิดถึงตนเอง และคนรอบข้าง ในที่   สุดเขาก็ได้ค้นพบว่า 7 ปีแห่งความบอบช้ำ ที่สังคมพยายามหยิบยื่นให้ มันช่างเลวร้ายกับความเป็นอยู่ของเขาเหลือเกิน และ 10 ปี หลัง เขาได้สร้างทุกสิ่งด้วยมือ ดำเนินชีวิตด้วยสติ ด้วยแนวคิดที่ว่า ชีวิตเป็นเรื่องง่ายๆ เราทำให้มัน   ยากเอง อะไรที่มันยาก แสดงว่า มันผิด และคำพูดที่ตรงไปต ...

BBL การจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสมอง  8 ความสามารถ 5 สิ่ง
BBL การจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสมอง 8 ความสามารถ 5 สิ่ง

  ฺBBL การจัดการเรียนรู้ให้สัมพันธ์กับสมอง “เด็กวัย 3 ขวบ พูดภาษาอังกฤษสำเนียงแป๊ะเวอร์…ตั้งแต่สนามบินสุวรรณภูมิจนกระทั่งถึงสนามบินนานาชาติอุดรธานี” เป็นแรงเกื้อหนุนให้ผมหยิบเรื่องราวเกี่ยวกับการเรียนรู้ให้สัมพันธ์กับสมอง หรือที่เราพูดกันสั้นๆ ว่า BBL มาพูดคุยอีกครั้ง ผมลองค้นข้อมูลดูทราบว่าผลการศึกษาของนักการศึกษา นักจิตวิทยา และนักวิทยาศาสตร์ด้านสมอง…พบว่า การเรียนการสอนโดยแบ่งนักเรียนตามช่วงอายุ ตามชั้นเรียน ไม่สอดคล้องกับการเรียนรู้ของสมอง หากแต่เป็นการบริหารจัดการบนข้อจำกัด ไม่น่าแปลกใจเลย…ที่เด็กที่ผู้ปกครองใส่ใจ สอนลู ...

ลิ้มรส และ ติดต่อแฟรนไชส์ ชายสี่ อุดรธานี ณ สำนักงาน ชายสี่ บะหมี
ลิ้มรส และ ติดต่อแฟรนไชส์ ชายสี่ อุดรธานี ณ สำนักงาน ชายสี่ บะหมี

ชายสี่ อุดรธานี   หลังจากที่ลิ้มรสบะหมี่เกี๋ยว บริเวณด้านหน้าสำนักงานชายสี่ บะหมี่เกี๋ยว จังหวัดอุดรธานี (ชายสี่ อุดรธานี) เป็นครั้งที่ 2 ทำให้นึกขึ้นได้ว่าที่ผ่านมากระบวนการตัดสินใจเลือกเมนูอาหารในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะการใช้ชีวิตลำพังภารกิจทำงานประจำ มักจะมีความเคยชิน ความสะดวก และความไว้วางใจ หนึ่งในนั้นคือ แฟรนไชส์ “ชายสี่ บะหมี่เกี๋ยว” ที่เจอที่ไหน…หากคิดอะไรไม่ออก เป็นต้องอิ่ม อร่อย เส้นเหนียวนุ่ม น้ำซุปรสกลมกล่อมทุกครั้งไป   ระหว่างนั่งรอบะหมี่ กระผมเดินไปถ่ายภาพบริเวณด้านหน้าของสำนักงานชายสี่ อุดรธาน ...

ร้านปลาทู โพนพิสัย จังหวัดหนองคาย (ยามค่ำคืน) ใกล้ๆ ถ้ำพญานาค (สุขผองเรา)
ร้านปลาทู โพนพิสัย จังหวัดหนองคาย (ยามค่ำคืน) ใกล้ๆ ถ้ำพญานาค (สุขผองเรา)

  ต้องขออภัยจริงๆ ครับ…ที่พักเรื่องราวของร้านอาหารแนะนำ ร้านอาหารน่านั่ง ในเขตแคว้น…รัศมีที่กระผมพอจะย่างกายไปเยือนได้ ตามแต่โอกาสจะเอื้ออำนวย อย่างว่าล่ะครับ…งานอดิเรกบางครั้ง เราก็แทบจะไม่มีเวลานั่งเขียนให้ทุกท่านอ่านกัน (จะบ่นทำไม?) เช่นเคยครับ…สำหรับวันนี้หยิบร้านที่ผมและผองเพื่อนๆ ที่แวะเวียนจิ้มชิมจุ่ม…กันเนืองๆ ณ พิกัด ข้างๆ วัดไท (ถ้ำพญานาค) อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย…มาฝากกัน   แว๊บแรกหลังจาก…ก้าวย่างลงจากรถยนต์ แตะเท้าเบาๆ ลงพื้นดิน…คือ ชาวอำเภอโพนพิสัย มีความโชคดีมากๆ ที่มีทำเลแห่งอารยธรรมที ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน