พยาธิใบไม้ในตับ วาระคนอีสาน ปลายทางสู่ โรคมะเร็งท่อน้ำดี

  13 ตุลาคม 2559 21:17    บทความสุขภาพ    www.บึงกาฬ.com    อ่าน 2706  

พยาธิใบไม้ตับ

พยาธิใบไม้ในตับ

 

หากเพื่อนๆ ลองนึกดูดีๆ ประมาณปี พ.ศ. 2534 (ผมอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1) ผมเชื่อว่าทุกท่านคงจะจดจำภาพเหตุการณ์รณรงค์ไม่ให้คนอีสานกินปลาดิบ หรือ กินสุกๆ ดิบๆ ระหว่างที่ผมกำลังนั่งเขียนบทความเกี่ยวกับ พยาธิใบไม้ในตับ อยู่นี้ ผมมองดูปฏิทินข้างโต๊ะ ปี พ.ศ. 2557 (จริงๆ ไม่มองดูก็น่าจะพอรู้ ^^)

 

สิ่งที่เกิดขึ้นเกือบ 30 ปีที่ผ่านมา เรายังต้องวกกลับมารณรงค์ไม่ให้คนไทย โดยเฉพาะคนอีสาน ที่มีความเสี่ยงเป็นทุนอยู่แล้วนั้น ไม่ให้กินปลาดิบอยู่ ฤ แต่ทว่า โรคพยาธิใบไม้ในตับ มันอันตรายไม่ยิ่งหย่อนกว่าโรคใดๆ เพราะปลายทางของโรคนี้ คือ มะเร็งท่อน้ำดี หรือ มะเร็งท่อทางเดินน้ำดี หรือคนส่วนใหญ่ก็เรียกรวมๆ กันว่า มะเร็งตับ

 

เอาล่ะครับ…วันนี้เรามาทำความรู้จักกับโรค พยาธิใบไม้ในตับ กันสักหน่อย โดยเฉพาะพี่น้องบ้านเฮา ชาวอีสานยิ่งต้องขยับเข้ามาใกล้ขอบเวทีเลยทีเดียว อ้างอิง : สื่อความรู้ป้องกันควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับ และมะเร็งท่อน้ำดี (สำหรับเด็ก เยาวชน และประชาชน) เรื่อง โรคพยาธิใบไม้ในตับ

 

คนติดโรคพยาธิใบไม้ในตับ ได้อย่างไร?

 

สาเหตุหลักที่ทำให้คนติด โรคพยาธิใบไม้ในตับ คือ การกินอาหารที่ปรุงจากปลาน้ำจืด (เกล็ดขาว) แบบปรุงดิบๆ หรือ ดิบๆ สุกๆ ที่มีตัวอ่อนพยาธิใบไม้ในตับอยู่ในเนื้อปลา เมื่อคนกินตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับเข้าไป ตัวอ่อนของพยาธิจะชอบเดินทางไปอยู่บริเวณท่อน้ำดีส่วนปลายที่อยู่ในตับ ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นแหล่งอาหารสุดโปรดของเจ้าตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับ จนกระทั่งเป็นพยาธิใบไม้ตับตัวเต็มวัย

 

จากนั้น พยาธิใบไม้ในตับ จะวางไข่และถูกขับถ่ายออกมาปนกับอุจจาระของคนที่เป็นโรคไข่พยาธิ ยิ่งสมัยก่อนที่การสุขาภิบาล ส้วมไม่ดียิ่งเพิ่มโอกาสในการแพร่กระจายของตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับ

 

แหล่งข้อมูลในปัจจุบันกล่าวว่า ตัวอ่อนของพยาธิใบไม้ในตับ จะถูกหอยน้ำจืด (หอยบิไทเบีย หรือ หอยไซ) หรือ คนอีสานรู้จักกันดีในนาม บักหอยคัน นั่นเอง หลังจากนั้น พยาธิใบไม้ในตับ ก็จะเจริญเติบโตแล้วไซออกมาจากตัวหอย ว่ายน้ำบริเวณน้ำตื้นๆ เมื่อพบกับปลาน้ำจืด กลุ่ม ปลาตะเพียน ปลาซิว ปลาแก้มช้ำ ปลาขาวสร้อย ฯลฯ

 

โรคพยาธิใบไม้ในตับ อันตราย?

 

อย่างที่ผมได้กล่าวไปแล้วในเบื้องต้นว่า ปลายทางของผู้ติดโรคพยาธิใบไม้ในตับ คือ มะเร็งท่อน้ำดี และเสียชีวิตนั้น เพื่อนๆ ก็ยังไม่ต้องตระหนกตกใจว่าทุกคนจะต้องประสบเคราะห์กรรมเช่นเดียวกันหมด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณของ พยาธิใบไม้ในตับ โดย พยาธิใบไม้ในตับ จะเกาะอยู่บริเวณผนังท่อน้ำดี ทำให้เกิดการระคายเคือง ที่สำคัญสารที่ พยาธิใบไม้ในตับ ขับถ่ายออกมายังส่งผลโดนตรงให้เกิดการอักเสบของท่อน้ำดี ถ้าหากสารดังกล่าวเข้าสู่กระแสเลือดก็จะเกิดภาวะ โลหิตเป็นพิษได้

 

นั่นหมายความว่า หากเราสามารถตรวจพบว่าติดพยาธิใบไม้ในตับตั้งแต่เนิ่นๆ โอกาสที่จะรักษาหายก็ยังมี แต่ถ้าหากพบว่าตับถูกทำลายถาวร ทางเดินน้ำดีอุดตัน เกิดอาการตัวเหลือง ตาเหลือง เพิ่มมากขึ้น ตับโตมากขึ้น ถุงน้ำดีโป่งพอง มะเร็งท่อน้ำดี และโอกาสเสียชีวิตก็มีสูงเช่นกัน

 

โรคพยาธิใบไม้ในตับในประเทศไทย

 

อย่างที่ได้เกริ่นบ้างแล้วว่า…คนอีสานมีความเสี่ยงประการที่ 1 ของการติดพยาธิใบไม้ในตับ ผลการเก็บข้อมูลทางสถิติเมื่อปี พ.ศ.2552 คนไทยป่วยด้วยโรคพยาธิใบไม้ในตับ มากกว่า 14,000 ราย/ปี หรือ 38 คน/วัน ความชุกสูงสุดอยู่ที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (อีสานบ้านเฮา) ร้อยละ85 ในขณะที่ ภาคเหนือ ความชุกของพยาธิใบไม้ในตับ เพียง ร้อยละ 45.6 เท่านั้น จะรู้สึกดีใจรึเปล่าน๊าา…ทีเ่กิดเป็นคนอีสาน หุหุ

 

สิ่งที่เราจะต้องยอมรับก็คือว่า ค่านิยม ขนบธรรมเนียมประเพณี และความเชื่อเกี่ยวกับอาหารการกินของคนอีสานนั้น มักจะเตรียมอาหารสุกๆ ดิบๆ เช่น ก้อยปลา ปลาส้ม ถือเป็นอาหารประจำถิ่นที่นิยมทำกินแบบง่ายๆ สะดวก ไม่ว่าจะเป็นเทศกาลงานบุญต่างๆ ยิ่งในประเด็นของการแพร่กระจายของโรคแล้ว ภาคอีสาน ถือได้ว่าเป็นภาคแห่งการเกษตร แม้นว่าเราจะมีการรณรงค์สร้างส้วม ร้อยละ 100 อุจจาระในส้วม แต่โอกาสที่ภาคเกษตรกรรมจะถ่ายอุจจาระนอกส้วมก็ยังคงมี และสิ่งสำคัญสุดท้าย คือ ภาคอีสาน มีหอย และปลาอยู่่ร่วมกันทำให้วัฎจักรชีวิตของพยาธิใบไม้ในตับครบสมบูรณ์

 

อาหารเสี่ยง พยาธิใบไม้ในตับ

 

ได้แก่ ก้อยปลา กินปลาซิวสดๆ ก้อยมะกอก ลาบปลาดิบ ส้มปลาหรือปลาส้ม พล่าปลาดิบ จ่อมปลาน้อย ส้มปลาน้อย ปลาร้าดิบ หรือ ปลาร้าหมักไม่ถึง 6 เดือน ที่นำมาปรุงดิบหรือปรุงดิบๆ สุกๆ กับเครื่องแกง หรือ ส้มตำปลาร้าดิบ และหม่ำปลา ฯลฯ หวังว่าทุกท่านคงไม่อ่านไปน้ำลายไหลไปนะครับ ^^

 

การรักษา โรคพยาธิใบไม้ในตับ

 

โรคพยาธิใบไม้ในตับ และมะเร็งท่อน้ำดี ถือเป็นวาระคนอีสาน ที่จะต้องจับมือกันรณรงค์ไม่ให้กินปลาดิบ ในส่วนของกระบวนการรักษา พยาธิใบไม้ในตับ นั้นไล่เรียงตั้งแต่ การตรวจคัดกรองโดยวิธีการ ส่งอุจจาระตรวจหาไข่พยาธิใบไม้ในตับ การอัลตาร์ซาวด์หาร่อยรอยโรคในรายที่มีความเสี่ยงสูง หากพบว่ามีไข่พยาธิ ควรรับการรักษาโดยการรับประทานยา และหยุดพฤติกรรมการกินปลาดิบโดยเด็ดขาด เพราะการที่เรากินปลาดิบแล้วกินยาฆ่าพยาธิใบไม้ในตับซ้ำๆ นั้นยิ่งส่งผลให้โอกาสการเป็นมะเร็งท่อน้ำดีสูงขึ้น

 

สุขบัญญัติ 5 ประการ ป้องกันโรคพยาธิใบไม้ในตับ

 

1. อาหารที่ทำจากปลาน้ำจืดเกล็ดขาว รวมถึงปลาร้าต้องปรุงให้สุกด้วยความร้อนให้ทั่วถึงก่อนกิน
2. ล้างมือด้วยสบู่ และน้ำสะอาด ก่อนรับประทานอาหาร และหลังขับถ่ายอุจจาระ
3. ถ่ายอุจจาระในส้วม
4. กลุ่มเสี่ยงอันได้แก่ เป็นคนอีสานโดยกำเนิด อายุ 40 ปีขึ้นไป เคยกินปลาดิบ เคยกินยาถ่ายพยาธิใบไม้ในตับ มีญาติสายตรงป่วยเป็นโรคพยาธิใบไม้ในตับ ถ้าหากมีความเสี่ยง 3 ประเด็นขึ้นไป ก็ขอให้ส่งอุจจาระตรวหาไข่หนอนพยาธิที่โรงพยาบาลใกล้บ้านนะครับ
5. กินยารักษา เพื่อตัดวงจรการแพร่โรค ไม่บริโภคปลาดิบอีก เพราะการกินยาถ่ายพยาธิใบไม้ตับบ่อยๆ เพิ่มโอกาสการเป็นมะเร็งท่อน้ำดี

 

สรุปทิ้งท้าย…เราจะเลือกความเคยชิน ความอร่อย ฤ ชีวิต ขอเป็นส่วนหนึ่งในการรณรงค์ให้คนไทย โดยเฉพาะคนอีสานกินปลาที่ผ่านกระบวนการปรุงให้สุก ทั้งปลาน้ำจืดเกล็ดขาว และปลาร้าอาหารยอดฮิต เพื่อหยุดวงจรการแพร่โรค พยาธิใบไม้ในตับ อย่างจริงจัง อย่าลืมนะครับว่า คนที่ได้มีพยาธิใบไม้ในตับในลำไส้เล็ก หรือ ในทางเดินน้ำดี สามารถแพร่โรคได้ถึง 30 ปี หากไม่ได้รับการรักษา เพื่อตัดวงจรการแพร่โรค

บทความ
ฟาร์มจระเข้ หนองคาย สนุกสนาน เฮฮา สงบ และเยือกเย็น
ฟาร์มจระเข้ หนองคาย สนุกสนาน เฮฮา สงบ และเยือกเย็น

  ฟาร์มจระเข้ หนองคาย   การเดินทางเข้าชม ฟาร์มจระเข้ หนองคาย ในครั้งนี้ จะว่าตั้งใจก็ไม่เชิงนัก แต่ด้วยเหตุที่ว่าเราลืมตาบนโลกมา 30 ปีเศษ ยังไม่ได้มีโอกาสได้ชมการแสดงโชว์ (โชว์ในที่นี้ ไม่ได้หมายความว่า จับจระเข้ใส่บ่อ มีเหล็กกั้น นะครับ) แต่หมายถึง การแสดงโชว์ของหมอจระเข้…ที่ใครต่อใครต่างเอามือซ้ายปิดปากทำตัวสั่นๆ หัวใจเต็นแรง…เอาหน่า..ไหนๆ ก็จะแวะชมแล้วรู้สึกกับธรรมชาติของจระเข้ก่อนไปสักหน่อย   จระเข้ เป็นสัตว์เลือดเย็น แปลกกว่าสัตว์อื่นๆ คือ เจริญเติบโตโดยไม่มีการลอกคราบ ชอบอาศัยบริเวณน้ำลึกไม่เกิน 5 ...

ล้านตำอร่อย โพนพิสัย ณ ปตท.โพนพิสัย ร้านอาหารแห่งใหม่
ล้านตำอร่อย โพนพิสัย ณ ปตท.โพนพิสัย ร้านอาหารแห่งใหม่

ล้านตำอร่อย โพนพิสัย   “สติ๊กเกอร์ Application Line สุขสดชื่น สมหวัง เด้งซ้ายเด้งขวาขึ้นตั้งแต่ 6 โมงเช้า ราวกับผู้ส่งตั้งโปรแกรมไว้ให้ส่งแบบอัตโนมัติ เย้ เย้ เย้ วันศุกร์หรรษาแล้วสินะ…หัวใจร้องกระโดดโลดเต้นหนูอยากกลับบ้านๆ เติมเต็มแรงบันดาลใจ”   วันศุกร์นี้ ไม่ได้มีอะไรพิเศษ ฤ แตกต่างจากทุกๆ ศุกร์ที่ผ่านมา ภาพการเคลื่อนย้ายตามวิถึชีวิตของคนทำงาน ทำงาน และก็ทำงาน ยังคงวนเวียน (บ้าน ที่ทำงาน บ้าน ที่ทำงาน) อยู่เช่นเดิมซ้ำๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่านที่จรจากบ้านเกิด ครอบครัว อันอบอุ่น เพื่อหาเลี้ยงปากท้อง…ผ ...

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ หนองคาย ชมอุโมงค์ปลา ม. ขอนแก่น วิทยาเขต
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ หนองคาย ชมอุโมงค์ปลา ม. ขอนแก่น วิทยาเขต

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำจังหวัดหนองคาย   เป็นเส้นทางที่ผมจะต้องขับรถผ่านบ่อยๆ แต่ไม่มีโอกาสได้แวะเลย อาจจะด้วยเหตุที่ว่าเกรงสายตาผู้คนว่า โตขนาดนี้แล้วยังอยากจะมาดูปลาเหมือนเด็กๆ ได้แต่ส่องมองหาโอกาสเหมาะๆ พาเด็กๆ หรือ คนรู้ใจเข้าไปสำรวจความน่าสนใจ ก่อนที่จะพาเด็กๆ ไปเดินชมอย่างเต็มที่ตามลำดับ กระนั้น เอาหน่า…ไหนๆ ก็อยู่ไม่ไกลจากบ้านเรา แวะสักหน่อยไม่เสียหายอะไร เก็บภาพ และเรื่องราวมาฝากทุกท่าน พอสังเขป ดังนี้   พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ จังหวัดหนองคาย (Nongkhai Aquarium) เป็นสิ่งที่เด็กนักเรียนในระแวก จังหวัดบึงกาฬ จังหวัดหนองคา ...

BBL การจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสมอง  8 ความสามารถ 5 สิ่ง
BBL การจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสมอง 8 ความสามารถ 5 สิ่ง

  ฺBBL การจัดการเรียนรู้ให้สัมพันธ์กับสมอง “เด็กวัย 3 ขวบ พูดภาษาอังกฤษสำเนียงแป๊ะเวอร์…ตั้งแต่สนามบินสุวรรณภูมิจนกระทั่งถึงสนามบินนานาชาติอุดรธานี” เป็นแรงเกื้อหนุนให้ผมหยิบเรื่องราวเกี่ยวกับการเรียนรู้ให้สัมพันธ์กับสมอง หรือที่เราพูดกันสั้นๆ ว่า BBL มาพูดคุยอีกครั้ง ผมลองค้นข้อมูลดูทราบว่าผลการศึกษาของนักการศึกษา นักจิตวิทยา และนักวิทยาศาสตร์ด้านสมอง…พบว่า การเรียนการสอนโดยแบ่งนักเรียนตามช่วงอายุ ตามชั้นเรียน ไม่สอดคล้องกับการเรียนรู้ของสมอง หากแต่เป็นการบริหารจัดการบนข้อจำกัด ไม่น่าแปลกใจเลย…ที่เด็กที่ผู้ปกครองใส่ใจ สอนลู ...


อ่านทั้งหมด ..
ขึ้นด้านบน