พระอาจารย์ฯ เล่าว่า “ประเพณี ทำนารวม วัดโพธิืชัยศรีได้ทำติดต่อกันมาเป้นปีที่ 5 แล้ว โดยนำพาชาวบ้านทุกหลังคาเรือนร่วมกันทำ ใครมีที่นาว่างเปล่าไม่ได้ทำทางวัดก็จะขอทำ สิ่งที่น่าสนใจ ไม่มีที่ไหนเขาทำ คือการนำข้าวที่ได้มาฟาด หรือนวดแบบแผนโบราณ”

ด้วยธรรมเนียมการตีข้าวจะตีข้าวฟ่อนที่เป็นตัวแทนขวัญข้าวก่อน (ซึ่งจะตีตอนทำพิธีปลงขวัญข้าว) ในอดีตชาวบ้านจะตีข้าวปลูก(พันธุ์ข้าว) เป็นลำดับถัดมา เมื่อตีข้าวปลูกและเก็บใส่กระสอบป่านเสร็จแล้ว จึงเริ่มตีข้าวปกติ ฟ่อนข้าวที่เสร็จจากการตีแบบปกติแล้ว จะนำมาตีข้าวสะนุเป็นลำดับสุดท้าย



กุศโลบายของการตีข้าวสะนุ คือ ย้ำเตือนให้ชาวนาเห็นคุณค่าของข้าวทุกเมล็ด ในความหมายคือเศษข้าวที่มีรวงเล็กสั้นซึ่งมักจะอยู่บริเวณโคนฟ่อนข้าว ซึ่งเม็ดข้าวดังกล่าวจะไม่หลุดร่วงจากการตีข้าวปกติ แน่นอนการตีข้าวสะนุ หมายถึงการตีเพื่อให้เม็ดข้าวที่ยังเหลืออยู่บริเวณโคนฟ่อนข้าว หลุดร่วงออกให้ได้มากที่สุด



อย่างที่เราทราบ…และเห็นกันดี คือ ปัจจุบันการทำนาของชาวนาใช้เวลาที่้น้อยลง แลกมากับต้นทุนที่สูงขึ้น ซึ่งไม่แตกต่างกับการซื้อข้าวกินเท่าไหร่นัก เวทีเสวนาของชาวนา หรือเกษตรกรมักพูดคุยกันว่า “ฉันทำนามาทั้งชีวิตก็ยังไม่ร่ำรวย แต่ฉันทำ…แค่ 6 ปีกลับมีเงินมีทองใช้” เวลาที่สั้นลง ค่าตอบแทนที่สูงขึ้นทำให้วิถีเหล่านี้จางไป…ไม่สิ หายไปเสียด้วยซ้ำ

ทารกที่พึ่งลืมตาดูโลก…ไม่เข้าใจว่า “ในอดีตชาวนาลำบากต้องทำงานหนัก หาบข้าวไปดำ หาบข้าวมาฟาด ใช้จอบถากลานเข้านำมูลควายมาปะเพื่อเป็นลานวางข้าว ที่สำคัญต้องคอยเอาใจเจ้าทุยคู่ใจ…วันไหนตกมันก็อดทำงานละวันนั้น เนื้อที่ในการทำนาไม่กี่ไร่ใช้เวลาทำเป็นเดือน สองเดือน…ต้องสร้้างที่พักชั่วคราวที่เรียกว่า “ตูบ” นอนตีข้าว ฟาดข้าว ฯลฯ

ณ ที่วัดโพธิ์ชัยศรีแห่งนี้ ยังคงรักษาไว้ให้ลูกหลานได้ดู และเข้าใจถึงความลึกล้ำวิถีคนโบราณที่สอนสั่งคนให้ได้ดิบได้ดีกันอย่างมากหลาย….หรือจะบอกว่าจงมองโลกแห่งจริยธรมแบบคนโบราณก็จะทำให้เรามองอะไรชัดเจนมากขึ้น ตัดสินใจได้อย่างละเมียดมากขึ้น บนพื้นฐานของความดีที่เราทุกคนมีติดตัวมาตั้งแต่เกิด หากแต่ไม่ค่อยได้นำมาใช้ก็เท่านั้นแล
สุดท้ายข้าวทุกเมล็ดที่ได้ ชาวโพธิ์ชัยศรีเตรียมไว้สำหรับแขกผู้เยี่ยมชม และน้องๆ นักเรียน นักศึกษาที่เข้าอบรมฯ เป็นหลัก ถือเป็นจิตแห่งกุศลโดยแท้ครับ…

ภาพ : facebook พระมหานิรันดร์ เนาวนิต